Hải sâm khô / hải sâm chế biến có ba lớp rủi ro phải khóa cùng lúc: phân biệt 0308.19 với 1605.61, xác định nghĩa vụ ATTP/kiểm dịch theo trạng thái thực tế và kiểm tra tên khoa học – nguồn gốc – CITES trước khi mua hàng.

Hải sâm chỉ làm khô, muối hoặc ngâm nước muối có thể vẫn thuộc Chương 03; hàng đã chế biến hoặc bảo quản vượt phạm vi của 03.08 mới rà Chương 16. Với một số loài hải sâm đang nằm trong các Phụ lục CITES, sai tên khoa học hoặc thiếu chứng từ nguồn gốc có thể làm lô hàng dừng ngay cả khi HS và ATTP đã đúng.

Tài liệu tham khảo nghiệp vụ cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu · Cập nhật đến 10/09/2026.

1. TÓM TẮT NHANH & PHẠM VI ÁP DỤNG

NHÓM HÀNG

Hải sâm khô / chế biến dùng làm thực phẩm

Bao gồm hải sâm chỉ phơi/sấy khô, muối/ngâm nước muối, hun khói và sản phẩm đã nấu, tẩm, đóng sốt hoặc chế biến/bảo quản sâu hơn.

HS CẦN RÀ

0308.19.20 / .30 ↔ 1605.61.00

0308.19.20: khô, muối hoặc ngâm nước muối; 0308.19.30: hun khói; 1605.61.00: hải sâm đã chế biến hoặc bảo quản vượt phạm vi Chương 03.

CHUYÊN NGÀNH

KTATTP · KDTS theo trạng thái · CITES theo loài

Hàng khô/đã xử lý ở nhiệt độ thường không mặc định thuộc diện KDTS thông thường theo TT 03/2026. Tuy nhiên vẫn phải rà KTATTP và đặc biệt kiểm tra CITES/tên khoa học.

LƯU THÔNG

Tự công bố + nhãn + dinh dưỡng khi áp dụng

Thực phẩm đã qua chế biến, bao gói sẵn thông thường thực hiện tự công bố theo NĐ 15/2018; nhãn theo NĐ 37/2026 và dinh dưỡng theo TT 29/2023 khi thuộc phạm vi.

THUẾ

0308.19.20: MFN 10% · 1605.61: MFN 25%

Thuế thông thường tham khảo tương ứng 15% và 37,5%. VAT phải tách hàng chỉ sơ chế thông thường với sản phẩm đã chế biến thành sản phẩm khác.

ĐIỂM CHẶN

Tên khoa học · nguồn wild/farmed · process · CITES

Không khóa lô nếu supplier chưa cung cấp scientific name, trạng thái nguồn khai thác/nuôi, process flow, ingredient list, packing và bộ CITES/source documents khi loài thuộc diện.

Phạm vi: Bài này áp dụng cho hải sâm nhập khẩu làm thực phẩm ở dạng khô hoặc đã chế biến. Hải sâm sống/tươi/ướp lạnh/đông lạnh, giống, mẫu nghiên cứu hoặc hàng không dùng làm thực phẩm có thể đi chính sách khác.

Cảnh báo: “Dried sea cucumber” không đồng nghĩa “prepared/preserved” của Chương 16. Heading 03.08 đã bao gồm rõ hải sâm khô, muối/ngâm nước muối và hun khói. Đồng thời CITES đi theo loài/mẫu vật/nguồn gốc, không đi theo tên thương mại.

2. GIẢI NGHĨA THUẬT NGỮ & VÌ SAO THỦ TỤC QUAN TRỌNG

Mã phân loại hàng hóa

Cần phân biệt trạng thái được phép ở 03.08 với chế biến/bảo quản của 16.05. Không chuyển Chương chỉ vì hàng đã “khô”.

SCIENTIFIC NAME

Tên khoa học của loài

Tên khoa học là dữ liệu khóa để rà CITES, danh mục loài nguy cấp/quý/hiếm và đối chiếu hồ sơ nguồn gốc.

CITES

Công ước về buôn bán loài hoang dã nguy cấp

Một số hải sâm hiện thuộc Appendix II/III. Khi thuộc phạm vi, phải xử lý chứng từ/giấy phép CITES theo loài, nguồn mẫu vật và tuyến thương mại.

KDTS

Kiểm dịch thủy sản

TT 03/2026 xác định sản phẩm động vật thủy sản thuộc diện KD thông thường là dạng tươi sống, ướp lạnh, đông lạnh; hàng khô/ambient không mặc định thuộc diện.

KTATTP

Kiểm tra ATTP nhập khẩu

Là lớp quản lý riêng với thực phẩm nhập khẩu; cần xác định phương thức kiểm tra, miễn/giảm và hồ sơ theo NĐ 15/2018 cùng phân cấp 2026.

C/O

Chứng từ xuất xứ

C/O có thể làm giảm mạnh thuế nhập khẩu, nhưng chỉ áp sau khi khóa đúng HS và đáp ứng quy tắc xuất xứ của hiệp định.

Vì sao phần này quan trọng: Một lô hải sâm có thể đúng HS nhưng vẫn vướng vì scientific name thuộc CITES; hoặc có CITES hợp lệ nhưng khai 1605.61 cho hàng thực tế chỉ phơi/sấy khô. Vì vậy phải khóa đồng thời classification + species + source.

Điểm cần nhớ: Tên tiếng Việt/tiếng Anh như “sea cucumber”, “beche-de-mer”, “teatfish” không đủ để xác định chế độ CITES. Luôn yêu cầu scientific name đến cấp loài/genus phù hợp và chứng từ nguồn gốc.

3. PHÂN LOẠI & NHẬN DIỆN SẢN PHẨM CHI TIẾT

Trước khi tính thuế hoặc mở hồ sơ ATTP, cần thu tối thiểu: scientific name, nguồn wild/farmed, nước khai thác/nuôi, trạng thái nguyên liệu, process flow, ingredient list, độ ẩm/trạng thái cuối, packing specification và mục đích nhập.

Bảng này phải được khóa trước khi chốt HS, CITES và chính sách chuyên ngành.

Nhóm sản phẩm/tình huống hàng hóa	Dấu hiệu cần kiểm tra	Ví dụ loại/model/công năng	Tài liệu chứng minh	Chính sách có thể phát sinh	Hồ sơ cần đối chiếu	Lưu ý áp dụng
Hải sâm chỉ phơi/sấy khô	Không có công đoạn chế biến vượt làm khô; có thể làm sạch, bỏ nội tạng trước sấy	Dried sea cucumber / beche-de-mer	Scientific name, process flow, moisture/spec	KTATTP; CITES nếu loài thuộc Phụ lục	Spec, process, source docs, label	Rà 0308.19.20; không tự động chuyển 1605.61.
Hải sâm muối/ngâm nước muối	Bảo quản bằng muối/brine, chưa có chế biến sâu khác	Salted/brined sea cucumber	Formula brine, process, species	KTATTP; CITES nếu áp dụng	Process, ingredient list, source docs	03.08 đã bao gồm trạng thái muối/ngâm nước muối; rà 0308.19.20.
Hải sâm hun khói	Có smoking; đã hoặc chưa chín trước/trong quá trình hun	Smoked sea cucumber	Smoking process, temperature, species	KTATTP; CITES nếu áp dụng	Process, spec, source docs	Rà 0308.19.30 nếu vẫn đúng mô tả heading 03.08.
Hải sâm đã chế biến/bảo quản sâu	Nấu, tẩm gia vị/sốt, phối chế hoặc xử lý vượt phạm vi 03.08	Seasoned/cooked/ready-to-eat sea cucumber	Recipe, process, heat treatment, pack	KTATTP, TCB/nhãn; CITES nếu áp dụng	Recipe, process, test, label, source docs	Rà 1605.61.00 sau khi loại trừ 03.08.
Loài thuộc CITES / nguồn tự nhiên nhạy cảm	Scientific name trùng Appendix CITES hoặc danh mục bảo tồn liên quan	Holothuria spp./Thelenota spp. thuộc diện cụ thể	Scientific name certificate, origin/source, CITES export/re-export docs	Giấy phép/chứng từ CITES; kiểm soát nguồn gốc	CITES docs + commercial/technical file	Không mua/chuyển tiền/ship chỉ dựa vào tên thương mại; kiểm loài và source trước.

4. HS CODE – THUẾ – C/O

HS dưới đây là nhánh tham khảo theo mức độ chế biến thực tế. Với hải sâm, cần đọc đúng heading 03.08 trước khi chuyển sang 16.05; đồng thời không dùng HS để suy thay cho kiểm tra CITES.

NHÁNH KHÔ

0308.19.20

Hải sâm khô, muối hoặc ngâm nước muối. Đây là nhánh cần rà trước với beche-de-mer chỉ sơ chế/làm khô.

NHÁNH HUN KHÓI

0308.19.30

Dành cho hải sâm hun khói thuộc mô tả 03.08; việc có làm chín trước/trong smoking chưa tự động đẩy sang Chương 16.

NHÁNH CHẾ BIẾN

1605.61.00

Hải sâm đã chế biến hoặc bảo quản vượt những trạng thái đã được 03.08 bao phủ; cần recipe/process chứng minh.

MFN / THƯỜNG

10% / 15% ↔ 25% / 37,5%

0308.19.20: MFN 10%, thường 15%. 1605.61.00: MFN 25%, thường 37,5%. Nhánh hun khói phải tra theo mã cuối cùng.

VAT

Sơ chế thông thường khác sản phẩm chế biến

Hải sâm chỉ qua sơ chế thông thường theo NĐ 181/2025 có thể thuộc diện không chịu VAT ở khâu nhập khẩu. Sản phẩm đã thành hàng chế biến khác: chuẩn 10%, giảm 8% đến 31/12/2026 nếu đủ điều kiện NĐ 174/2025.

C/O / FTA

Có tuyến về 0%

ATIGA/ACFTA có mức 0% ở các mã đã xác minh; EVFTA 0308.19.20 là 0% năm 2026, còn 1605.61.00 là 3,1%. Phải đạt PSR và chứng từ xuất xứ.

Thuế/VAT chỉ gắn với nhánh HS và mức độ chế biến đã xác định; CITES là lớp kiểm tra độc lập.

Mã HS tham khảo	Mô tả/nhóm hàng phù hợp	Cơ sở phân loại	Điều kiện áp dụng	Thuế nhập khẩu thông thường	Thuế nhập khẩu ưu đãi MFN	VAT	C/O/FTA cần rà	Hồ sơ cần đối chiếu
0308.19.20	Hải sâm khô, muối hoặc ngâm nước muối	Heading 03.08 nêu rõ trạng thái này	Chưa có chế biến/bảo quản vượt phạm vi 03.08	15%	10%	Nếu chỉ sơ chế thông thường: rà diện không chịu VAT theo NĐ 181/2025	ATIGA, ACFTA, EVFTA và FTA theo origin	Scientific name, process, spec, source docs
0308.19.30	Hải sâm hun khói	Heading 03.08 – smoked	Đúng bản chất hun khói, chưa thành chế phẩm khác	Rà biểu hiện hành theo mã cuối cùng	MFN tham khảo 25%	Rà theo process thực tế	FTA theo origin	Smoking process, species, CITES/source docs
1605.61.00	Hải sâm đã chế biến hoặc bảo quản	Heading 16.05	Có chế biến/bảo quản vượt phạm vi 03.08	37,5%	25%	Nếu đã thành sản phẩm khác: 10% chuẩn, 8% đến 31/12/2026 nếu đủ điều kiện	ATIGA, ACFTA, EVFTA/UKVFTA và FTA khác	Recipe, process, heat treatment, pack, species/source
Không khóa từ tên thương mại	Sea cucumber snack / instant / premium dried…	GRI + mô tả hàng thực tế	Chỉ xác định sau khi có process + scientific name	Tính sau khi khóa HS	Tính sau khi khóa HS	Tính theo HS/process cuối	FTA sau khi khóa HS	Bộ hồ sơ kỹ thuật đầy đủ

Không dùng một mức FTA cho cả 0308 và 1605; phải đối chiếu đúng mã cuối cùng.

Tuyến/xuất xứ	FTA/hiệp định	Form C/O/chứng từ xuất xứ	Mức thuế ưu đãi đặc biệt có căn cứ	Điều kiện áp dụng	Hồ sơ cần đối chiếu	Lưu ý áp dụng
ASEAN	ATIGA	Form D / chứng từ phù hợp	0308.19.20 và 1605.61.00: 0% năm 2026	Đạt PSR + chứng từ hợp lệ	C/O, invoice, transport	CITES/source legality vẫn phải xử lý riêng.
Trung Quốc	ACFTA	Form E	0308.19.20 và 1605.61.00: 0% theo biểu 2022–2027	Đạt PSR ACFTA	C/O, invoice, vận chuyển	Kiểm tra nước/đối tượng không được hưởng ưu đãi nếu biểu có ghi chú.
EU	EVFTA	EUR.1 / chứng từ theo hiệp định	0308.19.20: 0%; 1605.61.00: 3,1% năm 2026	Đạt quy tắc xuất xứ thủy sản	Origin dossier	Không áp ưu đãi nếu source/origin không đáp ứng.
UK	UKVFTA	Chứng từ xuất xứ theo UKVFTA	1605.61.00: 3,1% năm 2026; nhánh 0308 cần tra đúng dòng biểu	Đạt PSR	Origin dossier	Không suy mức 1605 sang 0308.
Nhật Bản/CPTPP/RCEP	Hiệp định phù hợp	C/O/chứng từ tương ứng	Cần tra biểu 2026 theo HS cuối cùng	Đạt PSR của hiệp định chọn	C/O/origin file	Chọn tuyến ưu đãi sau khi khóa HS và hồ sơ xuất xứ.

5. BỘ HỒ SƠ & CÁCH THỨC CHUẨN BỊ

Nên quản trị theo nguyên tắc một nguồn dữ liệu – nhiều thủ tục: scientific name, source, process và packing phải khớp giữa HS, ATTP, CITES, C/O, nhãn và tờ khai.

Hồ sơ thương mại

Invoice, Packing List, B/L-AWB, contract/PO, packing specification, SKU/lot và mô tả hàng đủ chi tiết.

Hồ sơ kỹ thuật/chuyên ngành

Scientific name, nguồn wild/farmed, country of harvest/farm, process flow, ingredient list, spec/COA, test report, nhãn; CITES/source documents khi thuộc diện.

Bộ tài liệu đăng ký & đối chiếu

Tự công bố nếu thuộc diện, hồ sơ KTATTP, hồ sơ Điều 14 khi áp dụng, CITES permit/file nếu loài thuộc Phụ lục, C/O và checklist pre-ETA.

Nguyên tắc chuẩn bị hồ sơ: Không chấp nhận bộ hồ sơ trong đó Invoice ghi “dried sea cucumber”, spec ghi một scientific name khác CITES/source document hoặc process lại thể hiện hàng đã nấu/tẩm. Mọi version phải khớp trước ETA.

Nhóm hồ sơ	Tài liệu cần có	Dùng cho bước nào	Ai thường chuẩn bị	Lỗi thường gặp	Cách kiểm tra trước ETA
Thương mại	Invoice, PL, B/L-AWB, contract/PO	Customs, trị giá, shipment	Importer/supplier/forwarder	Tên hàng quá chung	Đối chiếu SKU, scientific/common name, net weight, pack.
Nhận diện loài & nguồn	Scientific name, wild/farmed, country/source evidence	CITES, bảo tồn, traceability	Supplier/exporter	Chỉ ghi “sea cucumber”	Khóa tên khoa học và nguồn trước khi đặt/ship.
Kỹ thuật	Process flow, ingredient list, spec, moisture/heat treatment	HS, VAT, ATTP	Factory/QA	Không phân biệt drying với further processing	Đối chiếu từng công đoạn với 0308/1605.
ATTP	TCB/test/import-inspection dossier khi áp dụng; Article 14 evidence nếu không thuộc ngoại lệ	Nhập khẩu + lưu thông	Importer	Nhầm “processed prepacked” với mọi hàng khô	Kiểm trạng thái bao gói/chế biến và mục đích nhập.
CITES	Permit/application file; export/re-export CITES document khi áp dụng	CITES import control	Exporter/importer	Sai scientific name/Appendix/source	Đối chiếu Appendix hiện hành và TT85/2025 trước shipment.
C/O & nhãn	C/O/origin evidence; original/supplementary label, nutrition khi áp dụng	FTA + lưu thông	Exporter/importer	HS/source trên C/O lệch hồ sơ CITES	Cross-check HS, origin, species, label và commercial docs.

6. CĂN CỨ PHÁP LÝ – MA TRẬN CHÍNH SÁCH CHUYÊN NGÀNH

Nhóm văn bản	Tên/số hiệu	Cơ quan ban hành	Hiệu lực/thời điểm áp dụng	Vai trò trong thủ tục	Điều/khoản/phụ lục cần chú ý nếu có	Ghi chú rà soát
HS	TT 31/2022/TT-BTC	Bộ Tài chính	AHTN 2022	Danh mục hàng hóa XNK Việt Nam	03.08 và 16.05	Phân biệt drying/salting/smoking với prepared/preserved.
Thuế MFN/thường	NĐ 26/2023/NĐ-CP, sửa bởi NĐ 199/2025/NĐ-CP; QĐ 15/2023/QĐ-TTg	Chính phủ / Thủ tướng	Rà tại ngày khai	MFN và thuế thông thường	0308.19.20; 1605.61.00	Không chuyển thuế giữa các nhánh.
VAT	NĐ 181/2025/NĐ-CP, sửa bởi NĐ 359/2025 và NĐ 144/2026; NĐ 174/2025	Chính phủ	Khung VAT hiện hành 2026	Đối tượng không chịu thuế/thuế suất và giảm VAT	Sơ chế thông thường vs sản phẩm khác	Rà theo process thực tế.
Danh mục KTCN	TT 01/2024/TT-BNNPTNT và các tác động 2026, gồm TT 27/2026/TT-BNNMT	BNNPTNT / BNNMT	Đọc cùng quy định thực chất hiện hành	Crosswalk mã HS – lớp quản lý	0308.19.20 KTATTP; 1605.61 cần cross-read KD/KTATTP	Không dùng dấu ‘x’ trong bảng mã để thay điều kiện pháp lý thực chất.
Kiểm dịch thủy sản	TT 03/2026/TT-BNNMT	BNNMT	Từ 13/01/2026	Phạm vi KD động vật/sản phẩm thủy sản	Sản phẩm: tươi sống, ướp lạnh, đông lạnh	Hải sâm khô/ambient không mặc định KDTS.
ATTP	NĐ 15/2018/NĐ-CP + NQ 15/2026/NQ-CP; TT 22/2026/TT-BNNMT	Chính phủ / BNNMT	NĐ15 tiếp tục áp dụng; phân cấp 2026	TCB, KTATTP nhập khẩu, Điều 14	Khoản 1 Điều 14 loại trừ thực phẩm đã qua chế biến, bao gói sẵn khỏi bộ điều kiện quốc gia/cơ sở/chứng thư từng lô	Không đồng nghĩa miễn toàn bộ KTATTP.
CITES / loài nguy cấp	TT 85/2025/TT-BNNMT + Phụ lục CITES hiện hành	BNNMT / CITES	TT85 từ 01/01/2026; Appendix CITES phải tra tại thời điểm giao dịch	Quản lý mẫu vật CITES và giấy phép nhập khẩu	Điều 30 TT85/2025	Scientific name là dữ liệu bắt buộc để screening; lưu ý H. lessoni chỉ có hiệu lực Appendix II từ 05/06/2027, không áp như listing đã có hiệu lực vào 10/09/2026.
Nhãn & dinh dưỡng	NĐ 37/2026/NĐ-CP; TT 29/2023/TT-BYT	Chính phủ / Bộ Y tế	NĐ37 từ 23/01/2026; nutrition theo lộ trình	Nhãn hàng hóa và dinh dưỡng	Nội dung bắt buộc/transition	Rà theo dạng bao gói và thị trường.

Tình huống hàng hóa	Căn cứ/văn bản cần đối chiếu	Chính sách có thể áp dụng	Cơ quan quản lý/thẩm quyền ở mức khái quát	Điều kiện kích hoạt
Hải sâm khô 0308.19.20, ambient	TT31/2022 + TT01/2024 + TT03/2026 + NĐ15	KTATTP; không KDTS thông thường chỉ vì nguồn gốc thủy sản; CITES nếu loài thuộc Phụ lục	Hải quan + ATTP + CITES khi áp dụng	Khô/muối/brine; mục đích làm thực phẩm.
Hải sâm hun khói 0308.19.30	HS + ATTP + TT03/2026 + CITES screen	KTATTP; KDTS theo trạng thái thực tế; CITES theo loài	Cơ quan chuyên ngành	Smoked, ambient; scientific name/source đã khóa.
Hải sâm chế biến 1605.61.00	HS + NĐ15 + TT03/2026 + CITES screen	KTATTP, TCB/nhãn; không mặc định KDTS nếu khô/ambient; CITES theo loài	Hải quan + ATTP + CITES khi áp dụng	Có chế biến/bảo quản vượt 03.08.
Hàng chưa thuộc ngoại lệ ‘processed prepacked’ Điều 14	Khoản 1 Điều 14 NĐ15/2018	Rà quốc gia/vùng lãnh thổ được chấp thuận, cơ sở được công nhận và chứng thư ATTP từng lô đối với sản phẩm thủy sản	Cơ quan ATTP	Không đáp ứng điều kiện loại trừ ‘thực phẩm đã qua chế biến, bao gói sẵn’.
Hàng đã qua chế biến, bao gói sẵn	Khoản 1 Điều 14 NĐ15/2018	Không thuộc bộ điều kiện riêng của khoản 1 về quốc gia/cơ sở/chứng thư từng lô; các nghĩa vụ ATTP khác vẫn áp dụng	Cơ quan ATTP	Phải chứng minh đúng bản chất processed + prepackaged.
Scientific name thuộc CITES	TT85/2025 + Appendix CITES hiện hành	Giấy phép/chứng từ CITES nhập khẩu và chứng từ nước xuất khẩu/tái xuất khẩu theo trường hợp	Cơ quan thẩm quyền quản lý CITES Việt Nam	Tên khoa học/mẫu vật nằm trong Appendix và giao dịch thuộc phạm vi CITES.
Loài không thuộc CITES nhưng nguồn tự nhiên nhạy cảm	Luật thủy sản/bảo tồn + danh mục loài hiện hành	Rà nguồn gốc hợp pháp và danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm trong nước	Cơ quan quản lý chuyên ngành	Scientific name/source/harvest area làm phát sinh quản lý.

7. THỜI GIAN XỬ LÝ, LỆ PHÍ & CHI PHÍ RỦI RO

Không gán một lead time cố định cho toàn bộ hải sâm vì CITES, ATTP và hải quan là các luồng riêng. Chỉ ghi mốc có căn cứ; thời gian thực tế tăng nếu sai scientific name, phải bổ sung source document hoặc lấy mẫu.

Giai đoạn	Công việc chính	Mốc quản trị	Lệ phí/chi phí	Rủi ro nếu chậm
Pre-PO / pre-shipment	Khóa scientific name, source wild/farmed, CITES status, process và HS branch	Làm trước khi đặt/ship	Chi phí xác minh/tư vấn nếu phát sinh	Rủi ro lớn nhất: hàng đã ship mới phát hiện loài CITES hoặc source không đủ chứng minh.
CITES nếu áp dụng	Chuẩn bị hồ sơ/giấy phép theo TT85/2025 và chứng từ nước xuất khẩu	Trường hợp thông thường: 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ theo Điều 30 TT85/2025; trường hợp phải tham vấn/xác minh thực hiện thêm các mốc thủ tục luật định	Theo quy định/thực tế hồ sơ	Thiếu permit/export document có thể làm lô dừng hoặc không đủ điều kiện nhập.
KTATTP thông thường	Kiểm tra hồ sơ và ra thông báo kết quả	03 ngày làm việc kể từ nhận hồ sơ theo TTHC hiện hành	Theo quy định pháp luật về phí, lệ phí	Bổ sung hồ sơ làm lead time dài hơn.
KTATTP chặt	Kiểm tra hồ sơ, lấy mẫu/kiểm nghiệm	07 ngày làm việc kể từ nhận hồ sơ theo TTHC hiện hành	Theo phí/lệ phí và chi phí kiểm nghiệm nếu phát sinh	Sampling/non-compliance có thể kéo dài lưu cảng.
Hải quan	Khai HS, C/O, trị giá, xử lý luồng	Khi bộ hồ sơ chuyên ngành đủ	Thuế NK/VAT theo nhánh cuối	Tham vấn HS, kiểm hóa, bác C/O nếu dữ liệu không khớp.
Sau thông quan	Nhãn, lưu hồ sơ, truy xuất species/source/CITES	Trước và trong lưu thông	Relabel/retest/rework nếu sai	Hậu kiểm không truy được nguồn hoặc version hồ sơ.

8. QUY TRÌNH E2E THỰC CHIẾN

BƯỚC 01

Rà sản phẩm & dữ liệu nhận diện

Thu scientific name, source wild/farmed, nước khai thác/nuôi, process flow, ingredient list, pack và mục đích nhập.

BƯỚC 02

Chốt nhánh HS/thuế/C/O

Tách 0308.19.20/.30 ↔ 1605.61.00; chỉ sau đó mới tính MFN, VAT và FTA.

BƯỚC 03

Rà CITES + ATTP + KDTS

Screen Appendix CITES/danh mục loài; xác định Article 14, KTATTP và KDTS theo trạng thái thực tế.

BƯỚC 04

Hoàn thiện hồ sơ sản phẩm/đăng ký

Chuẩn bị TCB/test/ATTP; CITES permit/file nếu áp dụng; nhãn/nutrition theo sản phẩm.

BƯỚC 05

Khóa chứng từ trước ETA

Cross-check Invoice, PL, B/L-AWB, C/O, scientific name, source docs, process, CITES docs, label và ATTP.

BƯỚC 06

Mở tờ khai & xử lý luồng

Khai HS cuối; xử lý Xanh/Vàng/Đỏ và giải trình classification/species/source khi được yêu cầu.

BƯỚC 07

Hoàn tất kiểm tra/thuế/thông quan

Hoàn thành KTATTP/CITES/KDTS nếu thực tế phát sinh, xử lý C/O/thuế và lấy hàng.

BƯỚC 08

Lưu thông, lưu hồ sơ & hậu kiểm

Quản trị traceability theo lot/species/source; rà lại khi đổi species, supplier, source, process, pack hoặc origin.

Mốc nên làm trước ETA: Bước 01–05 nên làm trước ETA; riêng scientific name + CITES status nên khóa ngay trước PO/booking, không chờ đến khi hàng lên tàu.

Điểm chặn chính: Nếu supplier không cung cấp được scientific name và bằng chứng nguồn gốc hợp pháp, chưa nên chốt mua/ship. Đây là rủi ro lớn hơn cả việc thiếu một mã HS tham khảo.

9. FAQ – HỎI ĐÁP THƯỜNG GẶP

1. Hải sâm khô thường rà HS nào?

Nếu chỉ khô, muối hoặc ngâm nước muối và chưa chế biến vượt phạm vi heading 03.08, rà 0308.19.20.

2. Hải sâm khô có phải 1605.61.00 không?

Không mặc định. 1605.61.00 dùng cho hải sâm đã chế biến hoặc bảo quản; bản thân 03.08 đã bao gồm rõ trạng thái khô, muối/brine và hun khói.

3. Hải sâm hun khói rà mã nào?

Nếu đúng bản chất smoked sea cucumber thuộc 03.08, rà 0308.19.30; process thực tế vẫn phải đối chiếu trước khi khai.

4. Hải sâm khô có phải kiểm dịch thủy sản không?

TT03/2026 quy định sản phẩm động vật thủy sản thuộc diện KD thông thường ở dạng tươi sống, ướp lạnh, đông lạnh. Hàng khô/ambient không mặc định thuộc diện; vẫn rà trường hợp đặc thù.

5. Có phải kiểm tra ATTP nhập khẩu không?

Khi nhập làm thực phẩm, phải rà KTATTP theo chế độ hiện hành và điều kiện miễn/giảm của lô hàng.

6. Hải sâm đã qua chế biến, bao gói sẵn có cần điều kiện cơ sở nước ngoài theo Điều 14 không?

Khoản 1 Điều 14 NĐ15 loại trừ thực phẩm đã qua chế biến, bao gói sẵn khỏi bộ điều kiện riêng về quốc gia/cơ sở được công nhận/chứng thư ATTP từng lô; nhưng không miễn các nghĩa vụ ATTP khác.

7. Vì sao phải xin scientific name?

Vì HS, CITES, danh mục bảo tồn và chứng minh source đều có thể phụ thuộc tên khoa học; “sea cucumber” không đủ chi tiết.

8. Loài hải sâm nào đang cần đặc biệt rà CITES?

Tại thời điểm 10/09/2026, các nhóm cần đặc biệt rà gồm Thelenota spp.; Holothuria fuscogilva, H. nobilis, H. whitmaei ở Appendix II và Isostichopus fuscus ở Appendix III theo listing của Ecuador. Holothuria lessoni đã được thông qua để đưa vào Appendix II nhưng hiệu lực bị hoãn đến 05/06/2027, nên không được trình bày như một listing đang vận hành trong tháng 9/2026. Luôn tra Appendix tại ngày giao dịch.

9. Nếu loài thuộc Appendix II thì hồ sơ nhập khẩu có gì khác?

TT85/2025 Điều 30 quy định thủ tục giấy phép CITES nhập khẩu. Trường hợp thông thường, thời hạn cấp là 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ; hồ sơ Appendix II/III có liên quan bản sao giấy phép CITES xuất khẩu/tái xuất khẩu của nước xuất khẩu/tái xuất khẩu theo trường hợp, và hồ sơ cần tham vấn/xác minh sẽ theo các mốc bổ sung của Điều 30.

10. VAT hải sâm khô và hải sâm chế biến có giống nhau không?

Không nên mặc định giống nhau. Hàng chỉ qua sơ chế thông thường có thể thuộc diện không chịu VAT ở khâu nhập khẩu; hàng đã thành sản phẩm chế biến khác đi theo thuế suất áp dụng và chính sách giảm VAT nếu đủ điều kiện.

11. ATIGA/ACFTA có thể về 0% không?

Có. Các mã 0308.19.20 và 1605.61.00 có mức 0% ở biểu đã xác minh cho ATIGA/ACFTA, với điều kiện đáp ứng quy tắc xuất xứ và chứng từ hợp lệ.

12. Đổi species hoặc đổi nguồn wild sang farmed có cần rà lại không?

Có. Đây là thay đổi bắt buộc kích hoạt review lại CITES/source legality, HS nếu mô tả thay đổi, C/O và hồ sơ ATTP/traceability.

10. KẾT QUẢ ĐẦU RA & NGHĨA VỤ SAU THÔNG QUAN

Hồ sơ phân loại/sản phẩm

Scientific name, source, process, spec/recipe, packing và memo phân nhánh 0308 ↔ 1605.

Hồ sơ lô hàng

Invoice, PL, B/L-AWB, contract/PO, lot/SKU và mô tả nhất quán.

Hồ sơ chuyên ngành

TCB/test/KTATTP; KDTS nếu trigger thực tế; CITES permit/source file khi loài thuộc diện.

Hồ sơ hải quan & thuế

Tờ khai, trị giá, C/O, chứng từ thuế và giải trình HS/species/source nếu có.

Nhãn & lưu thông

Nhãn gốc/nhãn phụ, ingredient statement, nutrition khi áp dụng, bảo quản và hạn dùng.

CHECK

Lưu trữ & hậu kiểm/change control

Rà lại khi đổi scientific name, source wild/farmed, supplier, process, packing, origin hoặc claim.

Trạng thái đầu ra cần đạt: Hồ sơ cuối phải trả lời được đồng thời: đây là loài gì, nguồn hợp pháp ở đâu, có thuộc CITES không, vì sao thuộc 0308 hay 1605 và nghĩa vụ ATTP/thuế nào đi theo.

Cảnh báo thay đổi: Không coi species/source là dữ liệu phụ. Với hải sâm, đổi loài hoặc đổi vùng/nguồn khai thác có thể làm thay đổi hoàn toàn hồ sơ CITES và khả năng nhập khẩu.

11. GIẢI PHÁP TỪ TGIMEX

TGIMEX có thể phối hợp doanh nghiệp khóa dữ liệu hải sâm từ trước PO/ETA, đặc biệt ở các điểm HS – ATTP – CITES – nguồn gốc.

Rà soát trước ETA

Đối chiếu scientific name, source, process, HS, thuế, C/O, ATTP/KDTS và CITES trước khi hàng đến.

Kiểm soát hồ sơ compliance

Cross-check commercial docs, spec/process, CITES/source file, TCB/test, label và C/O theo cùng SKU/lot.

Phối hợp logistics & thông quan

Theo dõi đầu việc chuyên ngành, chứng từ vận tải, tờ khai, luồng hải quan và kế hoạch lấy hàng.

Phạm vi hỗ trợ được xác định theo loài, nguồn, dạng chế biến, nước xuất khẩu và bộ hồ sơ thực tế.

ĐIỆN – ĐIỆN TỬ – THIẾT BỊ IT

F&B – THỰC PHẨM & ĐỒ UỐNG

MÁY MÓC

ĐỒ GIA DỤNG

MỸ PHẨM – CHĂM SÓC CÁ NHÂN

ĐIỆN – ĐIỆN TỬ – THIẾT BỊ IT

F&B – THỰC PHẨM & ĐỒ UỐNG

MÁY MÓC

ĐỒ GIA DỤNG

MỸ PHẨM – CHĂM SÓC CÁ NHÂN

ĐIỆN TỬ – LINH KIỆN – ICT

MÁY MÓC – CƠ KHÍ – THIẾT BỊ

DỆT MAY – DA GIÀY – NGUYÊN PHỤ LIỆU

GỖ – NỘI THẤT – SẢN PHẨM GỖ

NÔNG SẢN

THỦY SẢN – SẢN PHẨM ĐỘNG VẬT

F&B – THỰC PHẨM CHẾ BIẾN – ĐỒ UỐNG

HÓA CHẤT – NHỰA – CAO SU – NGUYÊN LIỆU

THÉP – NHÔM – KIM LOẠI – VẬT LIỆU XÂY DỰNG

HÀNG DỰ ÁN – DG – REEFER – OOG

BAO BÌ – GIẤY – IN ẤN

GỐM SỨ – THỦ CÔNG MỸ NGHỆ – ĐÁ – TRE MÂY

DƯỢC – THIẾT BỊ Y TẾ – CHĂM SÓC SỨC KHỎE

MỸ PHẨM – PERSONAL CARE – HOUSEHOLD CARE

PHỤ TÙNG Ô TÔ – XE MÁY – EV