PHẠM VI ÁP DỤNG

Bài viết áp dụng cho doanh nghiệp nhập linh kiện điện tử, chi tiết cơ khí, nhựa kỹ thuật, bán thành phẩm và vật tư phụ để lắp ráp, gia công hoặc sản xuất hàng xuất khẩu. Chủ thể gồm EPE, doanh nghiệp nhận gia công cho thương nhân nước ngoài và doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu.

Không tự động áp dụng cho thực phẩm, dược phẩm, hóa chất nguy hiểm, phế liệu nhập khẩu, hàng quốc phòng–an ninh hoặc nhóm hàng có giấy phép chuyên ngành riêng. Với các nhóm này, thủ tục hải quan phải đi cùng điều kiện hàng hóa chuyên ngành.

GIẢI NGHĨA THUẬT NGỮ

BẢN CHẤT – CƠ CHẾ VẬN HÀNH

1. EPE LÀ TƯ CÁCH HOẠT ĐỘNG CHẾ XUẤT, KHÔNG PHẢI MỘT MÃ LOẠI HÌNH DUY NHẤT

EPE mô tả doanh nghiệp thực hiện hoạt động chế xuất và khu vực chịu kiểm tra, giám sát hải quan khi đáp ứng điều kiện. Một EPE có thể tự sản xuất, nhận gia công, thuê gia công lại hoặc giao dịch với các chủ thể khác trong phạm vi pháp luật cho phép. Vì vậy, trước mỗi tờ khai phải xác định giao dịch thực tế, chiều hàng, mục đích và bên chịu trách nhiệm; không chọn mã chỉ vì người nhập khẩu hoặc xuất khẩu là EPE.

2. GIA CÔNG ĐƯỢC DẪN DẮT BỞI HỢP ĐỒNG

Điểm nhận diện là quan hệ giữa bên đặt gia công và bên nhận gia công: ai sở hữu hoặc cung cấp nguyên liệu, ai quyết định sản phẩm, doanh nghiệp Việt Nam nhận tiền công hay lợi nhuận bán hàng, máy móc mượn/thuê do ai quản lý và nguyên liệu dư được xử lý thế nào.

3. SẢN XUẤT XUẤT KHẨU ĐƯỢC DẪN DẮT BỞI DÒNG NGUYÊN LIỆU – SẢN PHẨM

Doanh nghiệp phải chứng minh nguyên liệu nhập khẩu thực tế đi vào quá trình sản xuất, tạo ra sản phẩm đã xuất khẩu. Hệ thống kho, kế toán và sản xuất phải nối được tờ khai nhập với mã nguyên liệu, lệnh sản xuất, định mức, mã thành phẩm và tờ khai xuất.

4. ƯU ĐÃI THUẾ KHÔNG TỒN TẠI ĐỘC LẬP VỚI ĐIỀU KIỆN QUẢN LÝ

Miễn thuế hoặc không chịu thuế chỉ được duy trì khi đáp ứng đúng đối tượng, mục đích sử dụng, hồ sơ, điều kiện cơ sở, dữ liệu nhập–xuất–tồn và đầu ra xuất khẩu. Việc bán nội địa, thay đổi mục đích, tiêu hủy, cho biếu tặng hoặc thất thoát phải được xử lý trước khi hàng rời khỏi chế độ ban đầu.

MA TRẬN SO SÁNH EPE – GIA CÔNG – SẢN XUẤT XUẤT KHẨU

HỒ SƠ – DỮ LIỆU CẦN KIỂM TRA

RỦI RO – LỖI THƯỜNG GẶP

1. DÙNG “EPE” NHƯ MỘT MÃ LOẠI HÌNH CHUNG

Việc người khai là EPE không tự quyết định mã tờ khai. Cùng một EPE nhưng nhập máy tạo tài sản, nhập nguyên liệu tự sản xuất, nhận nguyên liệu gia công, mua hàng nội địa hoặc thanh lý vào nội địa có thể là các giao dịch khác nhau.

2. HỢP ĐỒNG GIA CÔNG NHƯNG DÒNG TIỀN LẠI THỂ HIỆN MUA BÁN

Nếu Invoice, thanh toán, quyền sở hữu và doanh thu không khớp hợp đồng gia công, cơ quan kiểm tra có thể đặt vấn đề về bản chất giao dịch, trị giá, thuế và việc sử dụng nguyên liệu.

3. ĐỊNH MỨC CHỈ TỒN TẠI TRÊN FILE EXCEL

Định mức phải phản ánh sản xuất thực tế và liên kết với BOM, lệnh sản xuất, phế liệu, sản lượng và tồn dở dang. Định mức không có bằng chứng kỹ thuật làm tăng rủi ro khi quyết toán.

4. CHUYỂN NGUYÊN LIỆU SANG CƠ SỞ THUÊ GIA CÔNG LẠI NHƯ CHUYỂN KHO THÔNG THƯỜNG

Phải quản lý địa điểm, chứng từ giao nhận, lượng giao–nhận, công đoạn, hao hụt và sản phẩm nhận lại. Thiếu dấu vết có thể bị coi là không chứng minh được mục đích sử dụng.

5. BÁN NỘI ĐỊA HOẶC THANH LÝ TRƯỚC, LÀM HỒ SƠ SAU

Đây là lỗi có thể kéo theo khai bổ sung, thuế, kiểm tra chính sách hàng hóa và xử phạt. Quyết định xử lý phải được khóa trước khi hàng rời kho hoặc cổng EPE.

6. BÁO CÁO QUYẾT TOÁN KHÔNG KHỚP SỔ KẾ TOÁN VÀ KHO

Chênh lệch đơn vị tính, mã hàng, cut-off, hàng dở dang, phế liệu và tờ khai hủy/sửa thường tạo sai lệch lớn. Cần đối chiếu định kỳ, không chờ cuối năm tài chính mới xử lý.

CĂN CỨ PHÁP LÝ – NGUỒN TRA CỨU