Nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe không nên xử lý như thực phẩm bao gói thông thường. Rủi ro thường nằm ở ranh giới phân loại sản phẩm, hồ sơ đăng ký bản công bố, phiếu kiểm nghiệm, bằng chứng khoa học, nhãn – quảng cáo và điều kiện C/O. Nếu rà soát muộn sau ETA, lô hàng có thể phát sinh lưu bãi, yêu cầu bổ sung hồ sơ hoặc không được lưu thông đúng kế hoạch.

Tài liệu tham khảo nghiệp vụ cho doanh nghiệp nhập khẩu, procurement, legal, compliance, operation và bộ phận chứng từ logistics. Cần đối chiếu theo hồ sơ thực tế tại thời điểm mở tờ khai.

1. GIẢI NGHĨA THUẬT NGỮ & TẦM QUAN TRỌNG CỦA THỦ TỤC

Với nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thủ tục nhập khẩu không dừng ở tờ khai hải quan. Doanh nghiệp cần kiểm soát đồng thời điều kiện an toàn thực phẩm, hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm, kiểm tra nhà nước về thực phẩm nhập khẩu, ghi nhãn và điều kiện quảng cáo nếu đưa sản phẩm ra thị trường.

TPBVSKThực phẩm bảo vệ sức khỏe (health supplement/dietary supplement), thường ở dạng viên, bột, cốm, lỏng hoặc dạng phân liều, dùng để bổ sung vào chế độ ăn và hỗ trợ chức năng cơ thể.

TPCNThực phẩm chức năng là cách gọi rộng, có thể gồm thực phẩm bổ sung, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học và thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt.

Đăng ký bản công bốThủ tục nộp hồ sơ để được cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm trước khi sản phẩm được lưu thông theo nhóm áp dụng.

CFS / Health CertificateGiấy chứng nhận lưu hành tự do hoặc giấy chứng nhận y tế do cơ quan có thẩm quyền nước xuất xứ/xuất khẩu cấp; với hàng nhập khẩu thường phải hợp pháp hóa lãnh sự nếu thuộc yêu cầu hồ sơ.

GMPGood Manufacturing Practice (thực hành sản xuất tốt). Với TPBVSK nhập khẩu, hồ sơ có thể cần giấy chứng nhận cơ sở sản xuất đạt GMP hoặc chứng nhận tương đương.

ETA / DEM / DETETA là ngày dự kiến hàng đến; DEM/DET là phí lưu bãi/lưu container. Hồ sơ công bố hoặc kiểm tra ATTP chậm có thể làm tăng chi phí logistics ngoài kế hoạch.

Thủ tục này tác động vào cả trước thông quan, trong thông quan, sau thông quan và trước lưu thông thị trường. Doanh nghiệp nên khóa hồ sơ kỹ thuật, nhãn, công dụng và chứng từ thương mại trước ETA thay vì xử lý khi hàng đã cập cảng.

2. PHÂN LOẠI & NHẬN DIỆN SẢN PHẨM CHI TIẾT

PHẠM VI ÁP DỤNG. Bài viết áp dụng cho nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe/thực phẩm chức năng nhập khẩu như vitamin, khoáng chất, collagen drink, men vi sinh, gummies, viên nang, viên nén, bột supplement, sản phẩm từ thảo dược, sản phẩm hỗ trợ sức khỏe dạng phân liều. Không tự động áp dụng cho thuốc, mỹ phẩm uống, thực phẩm dinh dưỡng y học, sản phẩm cho trẻ nhỏ hoặc đồ uống thông thường nếu hồ sơ công dụng – nhãn – thành phần khác bản chất TPBVSK.

Cần rà soát theo catalogue, specification, nhãn gốc, công thức thành phần, serving size (liều dùng), intended use (mục đích sử dụng), claim (công dụng công bố), country of origin và chứng nhận lưu hành tại nước xuất khẩu. Hàng mẫu, hàng trưng bày, hàng thử nghiệm, hàng dự án, hàng nhập cho EPE/FDI hoặc hàng đã qua sử dụng bao bì/nhãn cũ có thể phát sinh cách xử lý khác nhau.

BẢNG PHÂN LOẠI SẢN PHẨM CHI TIẾT

Nhóm sản phẩm/tình huống hàng hóa	Dấu hiệu kỹ thuật cần kiểm tra	Ví dụ model/công năng	Tài liệu chứng minh	Chính sách có thể phát sinh	Hồ sơ cần đối chiếu	Lưu ý áp dụng
Vitamin/khoáng chất dạng viên, capsule, softgel	Dạng phân liều, hàm lượng hoạt chất, serving size, đối tượng sử dụng	Vitamin C, D3, Zinc, Multivitamin, Magnesium	Specification, COA, nhãn gốc, bảng thành phần, hướng dẫn sử dụng	Đăng ký bản công bố sản phẩm; kiểm tra ATTP nhập khẩu; ghi nhãn TPBVSK	CFS/Health Certificate, phiếu kiểm nghiệm, bằng chứng khoa học, GMP	Không ghi công dụng điều trị bệnh; rà hàm lượng hoạt chất và cảnh báo đối tượng sử dụng.
Collagen drink / liquid supplement	Dạng lỏng uống, hàm lượng collagen, phụ gia, đường, hương liệu, công dụng sức khỏe/đẹp da	Collagen beauty drink, peptide drink, shot supplement	Nhãn gốc, formula, specification, shelf-life, điều kiện bảo quản	Có thể là TPBVSK hoặc đồ uống; phân loại ảnh hưởng HS và hồ sơ công bố	Bảng thành phần, công dụng, giấy bán tự do, phiếu kiểm nghiệm	Không chỉ nhìn tên “drink”; cần xác định sản phẩm có được trình bày như supplement hay đồ uống thông thường.
Men vi sinh / probiotic	Chủng vi sinh, CFU, điều kiện bảo quản, nhiệt độ vận chuyển	Probiotic capsule, probiotic powder, synbiotic gummies	COA, test report, tài liệu ổn định, nhãn bảo quản	Đăng ký bản công bố; yêu cầu kiểm soát lạnh nếu có; nhãn bảo quản	COA theo lô, phiếu kiểm nghiệm, hồ sơ vận chuyển lạnh nếu yêu cầu	Nếu yêu cầu cold-chain, cần thiết kế vận chuyển và lưu kho phù hợp để tránh rủi ro chất lượng.
Sản phẩm thảo dược/chiết xuất tự nhiên	Nguồn gốc nguyên liệu, chiết xuất, hàm lượng hoạt chất, nguy cơ thuộc dược liệu/thuốc	Ginseng supplement, turmeric extract, herbal capsule	Formula, botanical name, extraction ratio, COA	Ranh giới với thuốc/y học cổ truyền; yêu cầu bằng chứng khoa học	CFS/Health Cert, bằng chứng công dụng, danh mục thành phần	Cần rà thành phần có thuộc danh mục cấm/hạn chế hoặc có claim điều trị bệnh hay không.
Gummies, chewable supplement	Dạng kẹo dẻo nhưng công dụng supplement; đường, gelatin, phụ gia màu/hương	Vitamin gummies, kids gummies	Nhãn, thành phần, công dụng, đối tượng dùng	Đăng ký TPBVSK nếu công bố hỗ trợ sức khỏe; nhãn cảnh báo trẻ em	Phiếu kiểm nghiệm, CFS, bằng chứng khoa học	Không xử lý như bánh kẹo nếu nhãn/công dụng thể hiện TPBVSK.
Hàng mẫu, hàng thử nghiệm, hàng marketing	Số lượng nhỏ, không bán thương mại, mục đích kiểm nghiệm/đăng ký	Sample for testing, market sample	Invoice sample, packing list, mục đích nhập, thư giải trình	Có thể cần kiểm soát mục đích sử dụng; không tự động được lưu thông	Chứng từ sample, kế hoạch kiểm nghiệm, cam kết không bán nếu phù hợp	Không dùng hàng mẫu để lưu thông khi chưa hoàn tất hồ sơ công bố và nhãn.

Việc gọi tên hàng chung chung như “vitamin”, “collagen”, “food supplement”, “functional food” có thể dẫn đến áp sai HS, sai thủ tục đăng ký bản công bố, sai nhãn tiếng Việt, sai claim quảng cáo và sai điều kiện hưởng ưu đãi C/O.

3. HS CODE – THUẾ – C/O ĐỀ XUẤT

HS phải xác định theo thành phần, công năng chính, dạng bào chế, cách trình bày sản phẩm, mục đích sử dụng, nhãn gốc và hồ sơ công bố. Với TPBVSK, nhóm thường rà là Chương 21, đặc biệt các mã thuộc nhóm 2106.90 cho chế phẩm thực phẩm chưa được chi tiết ở nơi khác. Tuy nhiên, sản phẩm dạng đồ uống, dinh dưỡng y học, sản phẩm cho trẻ nhỏ hoặc nguyên liệu bổ sung vi chất có thể cần rà mã khác theo hồ sơ thực tế.

BẢNG HS CODE – THUẾ – C/O ĐỀ XUẤT

Mã HS tham khảo	Mô tả/nhóm hàng phù hợp	Cơ sở phân loại	Điều kiện áp dụng	Thuế nhập khẩu thông thường	Thuế nhập khẩu ưu đãi MFN	VAT	C/O/FTA cần rà	Hồ sơ cần đối chiếu
2106.90.72	Thực phẩm bảo vệ sức khỏe khác	Chế phẩm thực phẩm dạng viên, bột, lỏng, gummies hoặc dạng phân liều, không chi tiết ở nhóm khác	Áp dụng khi hồ sơ, nhãn, công dụng và giấy tờ nước xuất khẩu thể hiện là health supplement/food supplement	Tham khảo 22,5% nếu áp dụng 150% MFN; cần đối chiếu biểu thuế thường	15%	Thường 10% nếu không thuộc nhóm 5%/không chịu thuế	ACFTA, RCEP, VKFTA, EVFTA, AJCEP/VJEPA, ATIGA, CPTPP tùy xuất xứ	Specification, nhãn gốc, bản công bố, CFS/Health Cert, phiếu kiểm nghiệm, C/O
2106.90.71	Thực phẩm bảo vệ sức khỏe từ sâm	Thành phần/công dụng chính từ sâm hoặc chế phẩm từ sâm	Chỉ dùng khi bản chất hàng hóa phù hợp mô tả “từ sâm”; không dùng cho mọi sản phẩm có hương/chiết xuất phụ	Tham khảo 22,5% nếu áp dụng 150% MFN	15%	Thường 10%	Rà Form E, AK/VK, AJ/VJ, EVFTA, RCEP theo tuyến nhập	Formula, COA, botanical name, extraction ratio, nhãn, C/O
2106.90.73	Hỗn hợp vi chất để bổ sung vào thực phẩm	Premix/hỗn hợp vitamin, khoáng, vi chất dùng để bổ sung vào thực phẩm	Áp dụng với nguyên liệu/hỗn hợp bổ sung vi chất, không phải thành phẩm TPBVSK bán lẻ	Tham khảo 22,5% nếu áp dụng 150% MFN	15%	Thường 10%	Rà FTA theo xuất xứ nguyên liệu và tiêu chí chuyển đổi mã số hàng hóa	Formula, intended use, SDS/COA nếu có, catalogue, C/O
Cần rà theo hồ sơ	Collagen drink, beauty beverage, functional beverage	Có thể thuộc TPBVSK hoặc đồ uống tùy nhãn, công dụng, dạng trình bày và hồ sơ nước xuất khẩu	Không chốt chỉ theo tên thương mại “drink” hoặc “beauty water”	Cần đối chiếu theo HS cuối cùng	Cần đối chiếu theo HS cuối cùng	Thường 10% nếu là thực phẩm chế biến	Rà FTA theo mã HS cuối cùng	Nhãn gốc, formula, công dụng, quy cách, bản công bố dự kiến

BẢNG C/O/FTA ƯU ĐÃI ĐẶC BIỆT CẦN RÀ THEO TUYẾN NHẬP

Tuyến/xuất xứ	FTA/hiệp định	Form C/O hoặc chứng từ xuất xứ	Mức thuế ưu đãi đặc biệt nếu có căn cứ	Điều kiện áp dụng	Hồ sơ cần đối chiếu	Lưu ý áp dụng
ASEAN	ATIGA	C/O Form D	Nhiều dòng thực phẩm đã về 0%; cần rà theo HS cuối cùng	Đáp ứng quy tắc xuất xứ ATIGA và vận chuyển trực tiếp	C/O, Invoice, B/L, packing list, mô tả hàng, HS	Kiểm tra tiêu chí WO/RVC/CTH/CTSH và hóa đơn bên thứ ba nếu có.
Trung Quốc	ACFTA hoặc RCEP	C/O Form E hoặc chứng từ RCEP	Với 2106.90.72, ACFTA có thể 0%; RCEP năm 2026 tham khảo 7,5%	Có C/O hợp lệ, đúng mẫu, đúng tiêu chí xuất xứ và hành trình vận chuyển	C/O, CIPL, B/L, chứng từ trung chuyển nếu có	Không mặc định RCEP thấp hơn ACFTA; cần chọn hiệp định có lợi và đủ điều kiện.
Hàn Quốc	AKFTA / VKFTA / RCEP	C/O Form AK, VK hoặc RCEP	VKFTA với 2106.90.72 tham khảo 0%; RCEP năm 2026 tham khảo 7,5%	Đáp ứng tiêu chí xuất xứ và chứng từ vận chuyển	C/O, invoice, packing list, B/L, catalogue	Rà kỹ mô tả hàng trên C/O với nhãn và bản công bố.
Nhật Bản	VJEPA / AJCEP / CPTPP / RCEP	C/O Form VJ, AJ, CPTPP chứng từ tự chứng nhận nếu áp dụng, RCEP	AJCEP/VJEPA với 2106.90.72 có thể về 0%; RCEP năm 2026 tham khảo 7,5%	Đáp ứng xuất xứ theo từng hiệp định	C/O hoặc chứng từ xuất xứ, invoice, chứng từ vận tải	CPTPP có cơ chế chứng từ xuất xứ riêng; cần rà mẫu chứng từ trước khi khai.
EU	EVFTA	EUR.1 hoặc chứng từ xuất xứ theo cơ chế EVFTA	Với 2106.90.72, EVFTA giai đoạn 2026 tham khảo 0%	Đáp ứng quy tắc xuất xứ EVFTA và chứng từ xuất xứ hợp lệ	EUR.1/statement, invoice, vận đơn, mô tả hàng	Cần kiểm tra nhà xuất khẩu đủ điều kiện phát hành chứng từ xuất xứ.
Úc – New Zealand	AANZFTA hoặc CPTPP	C/O Form AANZ hoặc chứng từ CPTPP	Cần đối chiếu biểu thuế ưu đãi đặc biệt theo năm và HS cuối cùng	Đáp ứng quy tắc xuất xứ và vận chuyển trực tiếp	C/O/chứng từ xuất xứ, B/L, invoice	Phù hợp với sản phẩm dạng supplement nhập từ Úc/NZ; chú ý chứng từ health certificate/CFS.
Ấn Độ / Hong Kong	AIFTA / AHKFTA	C/O Form AI hoặc AHK	Cần đối chiếu biểu thuế theo HS cuối cùng	Đáp ứng quy tắc xuất xứ tương ứng	C/O, chứng từ vận tải, invoice	Không dùng ưu đãi nếu mô tả hàng/C/O không khớp tên hàng và HS khai báo.

Checklist kiểm tra C/O: form C/O, tiêu chí xuất xứ WO/RVC/CTH/CTSH, hóa đơn bên thứ ba, vận chuyển trực tiếp, mô tả hàng, HS, số lượng, trọng lượng, nước xuất xứ, dấu/chữ ký, ngày cấp và thời hạn hiệu lực. Nếu C/O sai mô tả “food supplement/health supplement” hoặc sai HS, nguy cơ bị bác ưu đãi thuế là rất cao.

4. BỘ HỒ SƠ & CÁCH THỨC NỘP HỒ SƠ

Hồ sơ nên tách thành 03 lớp: chứng từ thương mại, hồ sơ kỹ thuật/chuyên ngành và hồ sơ nộp cơ quan thẩm quyền. Với TPBVSK nhập khẩu, thủ tục đăng ký bản công bố sản phẩm thực hiện tại Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến, đường bưu chính hoặc nộp trực tiếp theo hướng dẫn thủ tục hành chính.

Hồ sơ thương mạiCommercial Invoice, Packing List, B/L hoặc AWB, Sales Contract/Purchase Order, C/O nếu xin ưu đãi, chứng từ vận chuyển, thông báo hàng đến.

Hồ sơ kỹ thuậtSpecification, công thức thành phần, COA, nhãn gốc, hướng dẫn sử dụng, mẫu nhãn phụ, bằng chứng khoa học, phiếu kiểm nghiệm, điều kiện bảo quản.

Hồ sơ công bốBản công bố sản phẩm, CFS/Certificate of Exportation/Health Certificate, phiếu kiểm nghiệm trong 12 tháng, bằng chứng công dụng, GMP hoặc chứng nhận tương đương nếu áp dụng.

CHECKLIST HỒ SƠ THEO NGHIỆP VỤ

Nhóm hồ sơ	Tài liệu cần có	Dùng cho bước nào	Ai thường chuẩn bị	Lỗi thường gặp	Cách kiểm tra trước ETA
Chứng từ thương mại	Invoice, Packing List, B/L/AWB, contract/PO, arrival notice	Khai hải quan, xác định trị giá, nhận hàng	Shipper, importer, forwarder, docs team	Tên hàng quá chung; số lượng/net weight/gross weight lệch; Incoterms không rõ	Đối chiếu tên hàng, quy cách, số lô, hạn dùng, xuất xứ và số kiện giữa toàn bộ chứng từ.
Hồ sơ HS – thuế – C/O	Catalogue, nhãn, formula, C/O, chứng từ vận chuyển trực tiếp	Phân loại HS, khai thuế, xin ưu đãi FTA	Importer, customs broker, supplier	C/O sai form, mô tả hàng không khớp, dùng FTA không tối ưu	Rà HS cuối cùng trước khi yêu cầu nhà cung cấp phát hành C/O.
Hồ sơ đăng ký bản công bố	Mẫu bản công bố, CFS/Health Cert, phiếu kiểm nghiệm, bằng chứng khoa học, GMP	Đăng ký tại Cục ATTP trước khi lưu thông	Importer/authorized holder, supplier, lab, regulatory team	CFS chưa hợp pháp hóa, phiếu kiểm nghiệm quá hạn, claim không có bằng chứng	Chốt checklist hồ sơ công bố trước ngày tàu chạy hoặc trước ETA đủ xa để tránh kẹt hàng.
Hồ sơ nhãn	Nhãn gốc, nhãn phụ tiếng Việt, hướng dẫn sử dụng, cảnh báo, đối tượng dùng	Lưu thông thị trường, kiểm tra sau thông quan	Importer, brand owner, regulatory team	Thiếu cụm “Thực phẩm bảo vệ sức khỏe”; claim giống thuốc; thiếu cảnh báo	Đối chiếu nhãn với bản công bố đã được tiếp nhận và Nghị định nhãn hàng hóa.
Hồ sơ logistics – bảo quản	Booking, chứng từ lạnh nếu có, temperature record, MSDS nếu phụ kiện đặc biệt	Vận chuyển quốc tế, kho, kéo hàng, bảo quản sau thông quan	Forwarder, warehouse, importer	Không kiểm soát nhiệt độ cho probiotic/liquid; hàng móp ẩm ảnh hưởng kiểm nghiệm	Rà yêu cầu storage condition trên nhãn và COA, chọn phương án vận chuyển phù hợp.

Nguyên tắc kiểm soát: tên hàng, số lượng, dạng bào chế, số lô, hạn dùng, xuất xứ, thành phần, công dụng và điều kiện bảo quản phải khớp giữa chứng từ thương mại, nhãn, hồ sơ công bố, C/O và tờ khai hải quan.

5. CĂN CỨ PHÁP LÝ – MA TRẬN CHÍNH SÁCH CHUYÊN NGÀNH

BẢNG CĂN CỨ PHÁP LÝ CẦN RÀ SOÁT

Nhóm văn bản	Tên/số hiệu văn bản	Cơ quan ban hành	Hiệu lực/thời điểm áp dụng nếu xác định được	Vai trò trong thủ tục	Điều/khoản/phụ lục cần chú ý	Ghi chú rà soát
Luật	Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12	Quốc hội	Có hiệu lực từ 01/07/2011; cần rà tình trạng hiệu lực từng phần	Khung pháp lý chung về an toàn thực phẩm, nhập khẩu, ghi nhãn, truy xuất, thu hồi	Điều về thực phẩm nhập khẩu, ghi nhãn, thu hồi và trách nhiệm tổ chức/cá nhân	Cần rà bản hợp nhất/tình trạng hiệu lực tại thời điểm áp dụng.
Nghị định	Nghị định 15/2018/NĐ-CP	Chính phủ	Có hiệu lực từ 02/02/2018	Quy định thủ tục tự công bố, đăng ký bản công bố, kiểm tra nhà nước ATTP nhập khẩu, ghi nhãn, quảng cáo TPBVSK	Điều 6, 7, 8; Chương về kiểm tra nhà nước thực phẩm nhập khẩu; quy định quảng cáo TPBVSK	Là văn bản lõi để xác định TPBVSK phải đăng ký bản công bố.
Thông tư	Thông tư 43/2014/TT-BYT	Bộ Y tế	Có hiệu lực từ 15/01/2015	Quản lý thực phẩm chức năng; giải thích nhóm thực phẩm bổ sung, TPBVSK; yêu cầu ghi nhãn	Điều 2 về khái niệm; Điều 11 về ghi nhãn TPBVSK	Cần đối chiếu các sửa đổi, bổ sung liên quan.
Thông tư	Thông tư 18/2019/TT-BYT	Bộ Y tế	Có hiệu lực từ 17/07/2019	Hướng dẫn GMP trong sản xuất, kinh doanh TPBVSK	Nguyên tắc GMP; yêu cầu duy trì điều kiện GMP	Quan trọng khi rà giấy chứng nhận GMP hoặc tương đương của nhà sản xuất.
Nghị định	Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP	Chính phủ	NĐ 43 có hiệu lực 01/06/2017; NĐ 111 có hiệu lực 15/02/2022	Quy định nhãn hàng hóa và sửa đổi về nhãn	Nội dung bắt buộc trên nhãn hàng hóa nhập khẩu; nhãn gốc, nhãn phụ	Cần đối chiếu với quy định nhãn chuyên ngành TPBVSK.
Nghị định	Nghị định 115/2018/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP	Chính phủ	NĐ 115 có hiệu lực 20/10/2018; NĐ 124 có hiệu lực 01/01/2022	Xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm	Nhóm hành vi liên quan công bố, điều kiện ATTP, ghi nhãn, quảng cáo, thu hồi	Rà mức phạt theo hành vi cụ thể, tránh dùng con số nếu chưa đối chiếu hồ sơ.
Biểu thuế	Nghị định 26/2023/NĐ-CP và các nghị định biểu thuế FTA liên quan	Chính phủ	NĐ 26 có hiệu lực 15/07/2023; có sửa đổi từng phần	Căn cứ thuế nhập khẩu MFN, thuế thông thường và biểu thuế ưu đãi đặc biệt theo C/O	Chương 21, nhóm 2106.90 và biểu thuế FTA theo năm	Cần tra biểu thuế tại ngày đăng ký tờ khai.
Thuế GTGT	Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15	Quốc hội	Có hiệu lực từ 01/07/2025	Căn cứ xác định mức VAT hàng nhập khẩu	Hàng không thuộc nhóm 0%/5%/không chịu thuế thường áp dụng mức chuẩn	TPBVSK thường cần rà mức 10% theo chính sách VAT hiện hành.
Phí, lệ phí	Thông tư 279/2016/TT-BTC và thủ tục hành chính Cục ATTP	Bộ Tài chính / Bộ Y tế	Cần rà tình trạng áp dụng tại thời điểm nộp hồ sơ	Căn cứ phí thẩm định hồ sơ công bố/ATTP	Thủ tục TPBVSK nhập khẩu hiện công bố phí tham khảo 1.500.000 đồng/sản phẩm trên cổng Cục ATTP	Doanh nghiệp nên kiểm tra lại biểu phí trên cổng dịch vụ công trước khi nộp.

MA TRẬN ÁP DỤNG CHÍNH SÁCH CHUYÊN NGÀNH THEO TÌNH HUỐNG HÀNG HÓA

Tình huống hàng hóa	Căn cứ/văn bản cần đối chiếu	Chính sách có thể áp dụng	Cơ quan/cổng xử lý nếu xác định được	Điều kiện kích hoạt chính sách
TPBVSK nhập khẩu để kinh doanh	Nghị định 15/2018/NĐ-CP; Thông tư 43/2014/TT-BYT	Đăng ký bản công bố sản phẩm; kiểm tra nhà nước ATTP nhập khẩu; ghi nhãn TPBVSK	Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế; hệ thống dịch vụ công trực tuyến/đường bưu chính/trực tiếp	Sản phẩm được trình bày là health supplement/TPBVSK và lưu thông thương mại tại Việt Nam.
Thực phẩm bổ sung thông thường nhưng chưa rõ có phải TPBVSK	Thông tư 43/2014/TT-BYT; Nghị định 15/2018/NĐ-CP	Rà ranh giới tự công bố/đăng ký bản công bố; rà claim và dạng trình bày	Cục ATTP hoặc cơ quan địa phương theo thẩm quyền tùy sản phẩm	Có bổ sung vi chất, probiotic, enzyme, hoạt chất sinh học nhưng không phân liều/không claim TPBVSK rõ ràng.
Collagen drink hoặc beauty drink	Nghị định 15; biểu thuế; quy định ghi nhãn	Rà phân loại TPBVSK hay đồ uống; ảnh hưởng công bố, HS và nhãn	Cục ATTP nếu là TPBVSK; hải quan khi phân loại HS	Sản phẩm dạng uống nhưng có công dụng hỗ trợ sức khỏe/đẹp da, dạng shot, liều dùng hoặc nhãn supplement.
Sản phẩm có công dụng/claim quảng cáo	Nghị định 15/2018/NĐ-CP; quy định quảng cáo sản phẩm đặc biệt	Đăng ký xác nhận nội dung quảng cáo trước khi quảng cáo; claim phải phù hợp bản công bố	Cục ATTP hoặc cơ quan tiếp nhận quảng cáo theo thẩm quyền	Có quảng cáo online/offline, KOL, landing page, video, tờ rơi hoặc nội dung bán hàng có claim công dụng.
Sản phẩm yêu cầu bảo quản đặc biệt	Luật ATTP; hồ sơ kỹ thuật; COA; điều kiện nhãn	Kiểm soát vận chuyển lạnh/độ ẩm; lưu hồ sơ bảo quản; có thể ảnh hưởng kiểm nghiệm	Forwarder, kho, importer; cơ quan kiểm tra nếu phát sinh nghi vấn	Probiotic, enzyme, liquid supplement hoặc sản phẩm có yêu cầu nhiệt độ/độ ẩm cụ thể.
Hàng mẫu phục vụ kiểm nghiệm/công bố	Nghị định 15; quy định hải quan; hồ sơ mục đích nhập	Rà mục đích nhập, số lượng, không lưu thông khi chưa hoàn tất điều kiện	Hải quan; phòng kiểm nghiệm; Cục ATTP khi nộp hồ sơ	Hàng nhập số lượng nhỏ để test/đăng ký, không phải lô thương mại bán ra thị trường.
Hàng nhập cho EPE/FDI/nhà máy	Quy định hải quan, ATTP, mục đích sử dụng	Rà loại hình nhập khẩu, quyền phân phối, nghĩa vụ công bố nếu lưu thông nội địa	Hải quan; Cục ATTP nếu sản phẩm đưa vào thị trường Việt Nam	Hàng dùng nội bộ, sản xuất, phân phối hoặc bán thương mại có bản chất pháp lý khác nhau.

6. XEM / TẢI VĂN BẢN GỐC

Doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản gốc và tình trạng hiệu lực trước khi áp dụng cho từng lô hàng. Các liên kết dưới đây phục vụ rà soát ban đầu; khi có mâu thuẫn, ưu tiên văn bản chính thức và dữ liệu tại thời điểm làm thủ tục.

Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12
Nghị định 15/2018/NĐ-CP
Thông tư 43/2014/TT-BYT
Thông tư 18/2019/TT-BYT về GMP TPBVSK
Thủ tục đăng ký bản công bố sản phẩm nhập khẩu – Cục ATTP
Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa
Nghị định 111/2021/NĐ-CP sửa đổi nhãn hàng hóa
Nghị định 26/2023/NĐ-CP về biểu thuế XNK

7. THỜI GIAN XỬ LÝ, LỆ PHÍ & CHI PHÍ RỦI RO

BẢNG TIMELINE XỬ LÝ, LỆ PHÍ & CHI PHÍ RỦI RO

Bước xử lý	Thời gian/lệ phí tham khảo	Việc cần chuẩn bị	Rủi ro nếu chậm	Khuyến nghị vận hành
Rà sản phẩm và phân loại thủ tục	3–7 ngày làm việc tùy độ phức tạp hồ sơ	Nhãn, formula, specification, claim, CFS/Health Cert, GMP, HS dự kiến	Chọn sai thủ tục công bố, sai HS, sai claim	Làm trước khi đặt booking hoặc trước ETD để có thời gian sửa chứng từ.
Đăng ký bản công bố TPBVSK nhập khẩu	Tham khảo 21 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ; phí trên Cục ATTP hiện nêu 1.500.000 đồng/sản phẩm	01 bộ hồ sơ đầy đủ, tiếng nước ngoài dịch công chứng nếu yêu cầu	Bị yêu cầu bổ sung, kéo dài tiến độ, hàng về nhưng chưa đủ điều kiện lưu thông	Không để hồ sơ công bố chạy song song quá muộn với ETA lô thương mại.
Kiểm tra nhà nước ATTP nhập khẩu theo lô	Tùy phương thức kiểm tra, lịch cơ quan và độ đầy đủ hồ sơ	Giấy tiếp nhận bản công bố, chứng từ lô hàng, kết quả kiểm tra nếu có	Kẹt thông quan/kéo hàng, phát sinh lưu bãi	Rà hồ sơ lô hàng ngay khi có pre-alert và arrival notice.
Khai hải quan	Tùy luồng xanh/vàng/đỏ và phản hồi hồ sơ	HS, trị giá, C/O, chứng từ thương mại, hồ sơ chuyên ngành	Chuyển luồng, yêu cầu giải trình, không hưởng ưu đãi C/O	Chuẩn bị bảng giải trình HS và hồ sơ kỹ thuật trước khi mở tờ khai.
Hoàn tất sau thông quan và lưu thông	Theo kế hoạch phân phối và quy định nhãn/quảng cáo	Nhãn phụ, hồ sơ lưu lô, điều kiện bảo quản, quảng cáo nếu có	Bị xử lý về nhãn, quảng cáo, chất lượng hoặc truy xuất	Lưu hồ sơ theo lô và kiểm soát claim bán hàng đúng bản công bố.

8. QUY TRÌNH E2E THỰC CHIẾN

Bước 1 – Rà soát trước ETAChốt bản chất sản phẩm, HS dự kiến, thuế, C/O, yêu cầu đăng ký bản công bố, kiểm tra ATTP nhập khẩu, nhãn phụ và điều kiện bảo quản. Đây là bước quyết định để giảm rủi ro lưu bãi.

Bước 2 – Khóa chứng từ và hồ sơ kỹ thuậtĐối chiếu Invoice, Packing List, B/L/AWB, C/O, nhãn gốc, specification, formula, phiếu kiểm nghiệm, CFS/Health Cert và GMP. Không để tên hàng trên chứng từ lệch bản công bố.

Bước 3 – Đăng ký hồ sơ chuyên ngànhNộp hồ sơ đăng ký bản công bố nếu là TPBVSK; chuẩn bị hồ sơ kiểm tra nhà nước ATTP nhập khẩu theo lô. Nếu hồ sơ thiếu, cần bổ sung trước khi hàng về hoặc trước khi mở tờ khai.

Bước 4 – Mở tờ khai hải quanLuồng Xanh thường kiểm tra tự động; Luồng Vàng kiểm tra hồ sơ; Luồng Đỏ kiểm tra hồ sơ và thực tế hàng hóa. Các điểm dễ bị hỏi gồm HS, trị giá, model/quy cách, C/O, nhãn và hồ sơ công bố.

Bước 5 – Lấy hàng, kéo về kho, kiểm soát bảo quảnPhối hợp hãng tàu/airline, cảng/kho CFS, xe kéo hàng và kho nhận hàng. Với probiotic/liquid supplement hoặc hàng nhạy nhiệt, cần kiểm soát nhiệt độ – độ ẩm theo nhãn/COA.

Bước 6 – Hoàn tất nghĩa vụ sau thông quanDán nhãn phụ, kiểm soát nội dung quảng cáo, lưu hồ sơ theo lô, theo dõi phản hồi chất lượng, chuẩn bị hồ sơ khi có hậu kiểm hoặc kiểm tra sau thông quan.

9. FAQ – HỎI ĐÁP THƯỜNG GẶP

1. TPBVSK nhập khẩu có được tự công bố không?

Thông thường, TPBVSK thuộc nhóm phải đăng ký bản công bố sản phẩm trước khi lưu thông. Cần phân biệt với thực phẩm bổ sung thông thường vì tên “functional food” trong thương mại không luôn đồng nghĩa với cùng một thủ tục.

2. Có giấy tiếp nhận bản công bố rồi có cần kiểm tra ATTP nhập khẩu theo lô không?

Cần rà theo quy định kiểm tra nhà nước về thực phẩm nhập khẩu và tình trạng hồ sơ/lịch sử tuân thủ của sản phẩm. Giấy tiếp nhận bản công bố không thay thế toàn bộ nghĩa vụ kiểm tra theo lô nếu lô hàng thuộc diện phải kiểm tra.

3. Phiếu kiểm nghiệm phải còn hạn bao lâu?

Hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm nhập khẩu thường yêu cầu phiếu kết quả kiểm nghiệm ATTP trong thời hạn 12 tháng tính đến ngày nộp hồ sơ, do phòng kiểm nghiệm được chỉ định hoặc được công nhận phù hợp ISO/IEC 17025 thực hiện.

4. CFS, Health Certificate có bắt buộc hợp pháp hóa lãnh sự không?

Với hồ sơ TPBVSK nhập khẩu, CFS/Certificate of Exportation/Health Certificate là tài liệu trọng yếu và thường phải hợp pháp hóa lãnh sự theo yêu cầu hồ sơ. Cần kiểm tra mẫu chứng thư, cơ quan cấp và thời hạn hiệu lực trước khi nộp.

5. Collagen drink dùng HS 2106.90.72 được không?

Có thể nhưng không tự động. Cần xem sản phẩm là TPBVSK dạng lỏng hay đồ uống thông thường có bổ sung thành phần. Nhãn, claim, serving size, giấy bán tự do và hồ sơ công bố quyết định hướng phân loại và thủ tục.

6. TPBVSK có được quảng cáo công dụng điều trị bệnh không?

Không nên thể hiện công dụng như thuốc. Nội dung quảng cáo phải phù hợp bản công bố, cần có khuyến cáo “Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh” và chỉ quảng cáo khi được xác nhận nội dung quảng cáo theo quy định áp dụng.

7. C/O Form E hoặc RCEP có giúp giảm thuế không?

Có thể, nếu hàng đáp ứng quy tắc xuất xứ, C/O đúng form, mô tả hàng và HS khớp tờ khai. Với một số tuyến như Trung Quốc, doanh nghiệp cần so sánh ACFTA và RCEP để chọn mức thuế tối ưu nhưng vẫn phải đáp ứng điều kiện chứng từ.

8. Nhãn phụ TPBVSK cần chú ý gì?

Nhãn cần thể hiện đúng tên nhóm “Thực phẩm bảo vệ sức khỏe”, thành phần, công dụng, đối tượng sử dụng, hướng dẫn dùng, cảnh báo, tổ chức chịu trách nhiệm, xuất xứ và các nội dung bắt buộc khác. Nội dung nhãn phải thống nhất với bản công bố.

9. Hàng mẫu nhập về để kiểm nghiệm có được bán không?

Không nên bán khi chưa hoàn tất hồ sơ công bố, nhãn và điều kiện lưu thông. Hàng mẫu cần khai đúng mục đích, số lượng và lưu chứng từ chứng minh mục đích kiểm nghiệm/đăng ký.

10. Sau thông quan cần lưu hồ sơ gì?

Nên lưu tờ khai, chứng từ thương mại, C/O, hồ sơ công bố, phiếu kiểm nghiệm, nhãn, hồ sơ nhập kho – xuất kho, điều kiện bảo quản và chứng từ quảng cáo nếu có để phục vụ truy xuất, hậu kiểm hoặc kiểm tra sau thông quan.

10. KẾT QUẢ ĐẦU RA & NGHĨA VỤ SAU THÔNG QUAN / SAU CẤP PHÉP

BẢNG KẾT QUẢ ĐẦU RA & NGHĨA VỤ SAU THÔNG QUAN / SAU CẤP PHÉP

Kết quả đầu ra	Ý nghĩa nghiệp vụ	Nghĩa vụ sau đó	Rủi ro nếu bỏ sót
Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm	Cơ sở pháp lý để sản phẩm TPBVSK được xem xét lưu thông theo hồ sơ đã đăng ký	Duy trì đúng thành phần, tên sản phẩm, xuất xứ, công dụng, nhãn và hồ sơ đã đăng ký	Thay đổi tên/xuất xứ/thành phần nhưng không công bố lại có thể phát sinh vi phạm.
Hồ sơ kiểm tra ATTP nhập khẩu theo lô	Căn cứ xử lý thông quan/đưa hàng về kho theo tình huống áp dụng	Lưu kết quả, chứng từ lô hàng, hồ sơ bảo quản nếu có	Không có hồ sơ theo lô sẽ khó giải trình khi hậu kiểm hoặc truy xuất.
Tờ khai hải quan đã thông quan	Căn cứ hoàn tất nghĩa vụ hải quan, thuế và đưa hàng vào kho	Lưu tờ khai, chứng từ thuế, C/O, bảng phân loại HS	Sai HS/C/O/trị giá có thể bị truy thu hoặc xử lý khi kiểm tra sau thông quan.
Nhãn phụ tiếng Việt và hồ sơ quảng cáo nếu có	Điều kiện kiểm soát khi hàng lưu thông thị trường	Dán nhãn đúng, quảng cáo đúng nội dung được xác nhận, không dùng claim điều trị	Sai nhãn hoặc quảng cáo quá công dụng là nhóm rủi ro thường gặp của TPBVSK.

GIẢI PHÁP TỪ TGIMEX

Đối với lô hàng thực phẩm bảo vệ sức khỏe / thực phẩm chức năng, rủi ro thường phát sinh trước khi container đến cảng: tên hàng chưa thống nhất, mã HS chưa đủ căn cứ, C/O chưa khớp, CFS/Health Certificate chưa hợp lệ, phiếu kiểm nghiệm quá hạn, hồ sơ đăng ký bản công bố chưa hoàn chỉnh hoặc nhãn – quảng cáo vượt phạm vi công bố. Trọng tâm triển khai là rà soát trước ETA để khóa chứng từ, xác định thủ tục chuyên ngành và giảm chi phí lưu bãi, lưu container, bổ sung hồ sơ ngoài kế hoạch.

Kiểm soát trước khi hàng chạy

Rà tên hàng, thành phần, dạng bào chế, công dụng, quy cách đóng gói, nhãn gốc, nước xuất xứ và điều kiện bảo quản trước khi chốt booking.

Đồng bộ pháp lý – hải quan – logistics

Liên kết hồ sơ công bố, hồ sơ kiểm tra ATTP, HS code, C/O, Invoice, Packing List, B/L/AWB và kế hoạch kéo hàng/kho/cảng.

Quản trị rủi ro sau thông quan

Lưu hồ sơ theo lô, kiểm soát nhãn phụ, claim quảng cáo, chứng từ truy xuất và hồ sơ giải trình khi có hậu kiểm.

PHẠM VI HỖ TRỢ THEO CHECKLIST NGHIỆP VỤ

Hạng mục kiểm soát	Nội dung rà soát	Hồ sơ/tài liệu cần đối chiếu	Kết quả đầu ra kỳ vọng
Rà HS code – thuế – C/O	Đối chiếu bản chất hàng hóa theo thành phần, công dụng, dạng sản phẩm, cách sử dụng và quy cách đóng gói; tách nhóm 2106, 2202 hoặc nhóm khác nếu hồ sơ thực tế dẫn chiếu khác.	Specification, ingredient list, label artwork, catalogue, COA, Invoice, Packing List, C/O draft nếu có.	Bảng HS tham khảo, thuế MFN, VAT, tuyến C/O/FTA cần rà và bộ luận cứ phân loại để khai báo.
Rà chính sách ATTP và công bố sản phẩm	Xác định sản phẩm thuộc TPBVSK, thực phẩm bổ sung, đồ uống bổ sung, thực phẩm dinh dưỡng y học hay nhóm thực phẩm khác để chọn thủ tục phù hợp.	Hồ sơ sản phẩm, công thức, công dụng, tài liệu khoa học, CFS/Health Certificate/Certificate of Exportation, phiếu kiểm nghiệm trong 12 tháng, GMP nếu thuộc diện áp dụng.	Danh sách hồ sơ đăng ký bản công bố, điều kiện kiểm tra ATTP nhập khẩu và điểm cần bổ sung trước khi hàng về.
Rà C/O/FTA ưu đãi đặc biệt	Kiểm tra form C/O, tiêu chí xuất xứ, hóa đơn bên thứ ba, vận chuyển trực tiếp, mô tả hàng, HS, số lượng, trọng lượng và ngày cấp.	C/O bản nháp/bản gốc, Invoice, Packing List, B/L/AWB, chứng từ vận chuyển chặng, packing mark, country of origin trên nhãn.	Khuyến nghị sử dụng hoặc không sử dụng C/O cho lô hàng; danh sách lỗi cần sửa trước khi nộp hải quan.
Rà nhãn gốc, nhãn phụ và nội dung quảng cáo	Kiểm tra tên sản phẩm, thành phần, định lượng, ngày sản xuất, hạn dùng, hướng dẫn sử dụng, cảnh báo, thông tin thương nhân chịu trách nhiệm và câu cảnh báo không phải là thuốc nếu áp dụng.	Artwork nhãn gốc, nhãn phụ tiếng Việt, maquette hộp/lọ/chai, nội dung website/sàn TMĐT, hồ sơ xác nhận nội dung quảng cáo nếu có.	Checklist chỉnh nhãn trước khi lưu thông, giảm rủi ro bị yêu cầu sửa nhãn hoặc xử lý claim vượt công dụng.
Chuẩn bị hồ sơ chuyên ngành	Sắp xếp bộ hồ sơ nộp cơ quan thẩm quyền, kiểm tra bản dịch, hợp pháp hóa lãnh sự nếu cần, tính thống nhất giữa hồ sơ công bố và chứng từ nhập khẩu.	Đơn đăng ký, bản công bố, CFS/Health Certificate, test report, GMP, bằng chứng khoa học, nhãn dự kiến, giấy ủy quyền nếu có.	Bộ hồ sơ chuyên ngành có cấu trúc, hạn chế bổ sung nhiều vòng và thuận tiện theo dõi trạng thái xử lý.
Phối hợp vận chuyển – cảng – kho	Theo dõi lịch tàu/chuyến bay, pre-alert, arrival notice, D/O, kế hoạch kéo hàng, điều kiện bảo quản, phương án kiểm tra thực tế nếu luồng Đỏ hoặc có yêu cầu chuyên ngành.	Booking, B/L/AWB, Arrival Notice, D/O, debit note, kế hoạch xe/kho, chỉ dẫn bảo quản, MSDS nếu có yêu cầu vận chuyển đặc biệt.	Kế hoạch thông quan – kéo hàng – giao kho đồng bộ với tiến độ hồ sơ, hạn chế DEM/DET và lưu bãi.
Lưu hồ sơ sau thông quan	Thiết lập bộ hồ sơ theo lô để phục vụ truy xuất, hậu kiểm, kiểm tra thị trường, kiểm tra ATTP hoặc giải trình sau thông quan.	Tờ khai, chứng từ thuế, C/O, hồ sơ công bố, phiếu kiểm nghiệm, nhãn, chứng từ vận tải, hình ảnh hàng hóa, biên bản giao nhận.	Folder hồ sơ theo lô, bảng theo dõi nghĩa vụ sau thông quan và bộ dữ liệu giải trình khi cơ quan quản lý yêu cầu.

Doanh nghiệp nên làm việc với đơn vị có kinh nghiệm đồng thời về logistics, chứng từ, hải quan và chính sách chuyên ngành để kiểm soát lô hàng từ trước ETA đến sau thông quan. Mục tiêu không phải là xử lý hồ sơ theo từng mảnh rời rạc, mà là xây dựng một chuỗi dữ liệu thống nhất giữa sản phẩm – chứng từ – công bố – hải quan – vận hành kho/cảng.

ĐIỆN – ĐIỆN TỬ – THIẾT BỊ IT

F&B – THỰC PHẨM & ĐỒ UỐNG

MÁY MÓC

ĐỒ GIA DỤNG

MỸ PHẨM – CHĂM SÓC CÁ NHÂN