Một lô hàng có giá trên Commercial Invoice là 100.000 USD không có nghĩa số tiền bảo hiểm mặc nhiên cũng là 100.000 USD. Phí vận chuyển, chi phí liên quan, phần dự phòng lợi nhuận, điều kiện Incoterms®, yêu cầu của L/C và cách định giá trong đơn bảo hiểm có thể làm cơ sở bảo hiểm thay đổi. Nếu lấy sai cơ sở, doanh nghiệp có thể mua thiếu bảo hiểm, trả phí cho phần vượt giá trị hoặc phát hiện khiếu nại bị giới hạn đúng lúc cần bồi thường nhất. Bài viết phân biệt giá trị hàng hóa, giá trị bảo hiểm, số tiền bảo hiểm và số tiền bồi thường; đồng thời trình bày công thức thực hành, dữ liệu cần khóa và các trường hợp phải đọc lại điều khoản hợp đồng.

Tài liệu nghiệp vụ cho importer, exporter, procurement, finance và logistics | Cập nhật 21/07/2026

TÓM TẮT NHANH

KHÔNG ĐỒNG NHẤT VỚI GIÁ INVOICE

Giá invoice là dữ liệu đầu vào. Số tiền bảo hiểm còn phụ thuộc cước, chi phí được đưa vào cơ sở và tỷ lệ cộng thêm đã thỏa thuận.

110% KHÔNG PHẢI QUY TẮC CHO MỌI HỢP ĐỒNG

Mức 110% thường xuất hiện trong CIF/CIP Incoterms® 2020 và chứng từ bảo hiểm theo L/C/UCP 600, nhưng hợp đồng có thể quy định khác.

PHÍ BẢO HIỂM KHÁC TỶ LỆ CỘNG THÊM

Phí bảo hiểm được tính theo tỷ lệ phí trên số tiền bảo hiểm; phần cộng 10% là biên giá trị bảo hiểm, không phải tỷ lệ phí.

BỒI THƯỜNG KHÔNG MẶC NHIÊN BẰNG SỐ TIỀN BẢO HIỂM

Khoản bồi thường phụ thuộc tổn thất thực tế, phạm vi bảo hiểm, mức miễn thường, tỷ lệ thiếu bảo hiểm và giới hạn trong hợp đồng.

Minh họa Giá trị bảo hiểm hàng hóa được xác định như thế nào? — Minh họa chủ đề, chứng từ hoặc hoạt động logistics được phân tích trong bài.

PHẠM VI ÁP DỤNG

Bài viết áp dụng cho bảo hiểm hàng hóa vận chuyển bằng đường biển, hàng không, đường bộ, đường sắt hoặc đa phương thức; gồm bảo hiểm từng chuyến và bảo hiểm theo hợp đồng mở. Với hành trình/hợp đồng bảo hiểm hàng hải, phải ưu tiên quy định chuyên ngành của Bộ luật Hàng hải; với phạm vi khác, đọc Luật Kinh doanh bảo hiểm, luật điều chỉnh và policy cụ thể.

Không dùng bài viết để chốt mức bồi thường của một vụ tổn thất cụ thể khi chưa đọc đơn bảo hiểm, điều khoản bổ sung, chứng thư giám định và luật điều chỉnh.
Không mặc nhiên dùng trị giá hải quan hoặc giá vốn kế toán làm số tiền bảo hiểm.
Hàng đã qua sử dụng, máy móc dự án, hàng có biên lợi nhuận đặc biệt hoặc hợp đồng có điều khoản valued policy cần thỏa thuận riêng với doanh nghiệp bảo hiểm.

GIẢI NGHĨA THUẬT NGỮ

Thuật ngữ	Giải nghĩa	Vai trò nghiệp vụ
Giá trị hàng hóa / Invoice value	Giá hàng trên hợp đồng hoặc Commercial Invoice.	Là dữ liệu gốc nhưng có thể chưa gồm freight, insurance và chi phí khác.
Giá trị bảo hiểm / Insurable value	Giá trị kinh tế được dùng làm cơ sở xác định phạm vi giá trị cần bảo vệ theo hợp đồng.	Cho biết những cấu phần nào được đưa vào cơ sở bảo hiểm.
Số tiền bảo hiểm / Sum insured	Mức tiền ghi trên policy hoặc insurance certificate mà các bên thỏa thuận bảo hiểm.	Là trần trách nhiệm quan trọng, nhưng không tự động là số tiền được bồi thường.
Tỷ lệ cộng thêm / Uplift	Phần trăm cộng trên cơ sở giá trị để phản ánh lợi nhuận dự kiến hoặc chi phí phát sinh hợp lý.	Trong một số điều kiện có thể là 10%, nhưng phải kiểm tra hợp đồng.
Tỷ lệ phí / Premium rate	Tỷ lệ doanh nghiệp bảo hiểm áp dụng để tính phí.	Phí thường bằng số tiền bảo hiểm nhân tỷ lệ phí, cộng thuế/phụ phí nếu có.
Mức miễn thường / Deductible	Phần tổn thất người được bảo hiểm tự chịu theo điều khoản.	Làm giảm khoản bồi thường dù số tiền bảo hiểm đủ.

BẢN CHẤT – CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH

Không có một công thức duy nhất áp dụng cho mọi loại hình vận chuyển. Trước hết phải xác định hợp đồng nào điều chỉnh, quyền lợi kinh tế nào cần bảo vệ, phạm vi hành trình và cơ sở định giá được insurer chấp thuận.

Đối với bảo hiểm hàng hải theo Điều 311 Bộ luật Hàng hải Việt Nam:
Giá trị bảo hiểm của hàng hóa = giá trị ghi trên hóa đơn tại nơi bốc hàng hoặc giá thị trường tại nơi và thời điểm bốc hàng + phí bảo hiểm + giá dịch vụ vận chuyển + tiền lãi ước tính nếu được tính.

Đối với một policy dùng tỷ lệ cộng thêm:
Số tiền bảo hiểm = cơ sở giá trị được policy chấp nhận × (1 + tỷ lệ cộng thêm đã thỏa thuận).

Hai công thức trên không được trộn thành một quy tắc máy móc. Mức 110% trong Incoterms® CIF/CIP là nghĩa vụ bảo hiểm tối thiểu của người bán tính trên giá hợp đồng, trừ khi các bên thỏa thuận khác. Trong L/C áp dụng UCP 600, nếu credit không nêu mức bảo hiểm, Article 28 yêu cầu tối thiểu 110% CIF/CIP value; khi không xác định được CIF/CIP value từ chứng từ, UCP 600 dùng cơ sở thay thế riêng.

Ví dụ có điều kiện:
Nếu policy xác nhận cơ sở được bảo hiểm là Invoice 100.000 USD + freight 5.000 USD và cho phép uplift 10%, số tiền bảo hiểm tham chiếu là 105.000 × 110% = 115.500 USD.

Ví dụ chỉ minh họa cách tính theo thỏa thuận. Nếu giá trên invoice đã là CIF/CIP hoặc đã bao gồm freight, premium hay uplift, không cộng lại. Khi phí bảo hiểm nằm trong chính giá trị bảo hiểm, cần dùng bảng tính hoặc xác nhận chính thức của insurer để tránh phép tính vòng.

Điểm khóa: mọi yêu cầu “mua 110%” phải ghi rõ 110% của contract price, CIF/CIP value, invoice value hay một agreed value khác; đồng thời khóa đồng tiền, tuyến và điều kiện bảo hiểm.

PHÂN TÍCH CÁC CƠ SỞ GIÁ TRỊ THƯỜNG GẶP

Cơ sở	Cấu phần	Khi áp dụng	Điểm kiểm soát
Điều 311 Bộ luật Hàng hải	Invoice tại nơi bốc hàng hoặc giá thị trường tại nơi/thời điểm bốc hàng + phí bảo hiểm + giá dịch vụ vận chuyển + có thể cả tiền lãi ước tính.	Hợp đồng bảo hiểm hàng hải thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật Việt Nam.	Phân biệt giá trị bảo hiểm với số tiền bảo hiểm; phần lợi nhuận ước tính cần có căn cứ và được chấp nhận.
Invoice value	Giá hàng trên hóa đơn.	Policy hoặc hợp đồng quy định rõ đây là cơ sở; các khoản khác không thuộc lợi ích cần bảo vệ.	Có thể bỏ sót freight, premium hoặc lợi ích kinh tế khác.
CFR/CPT-based value	Giá hàng và vận chuyển đến điểm đích, chưa gồm bảo hiểm.	Buyer tự mua bảo hiểm cho giao dịch CFR/CPT hoặc cấu trúc tương đương.	Phải khóa đúng điểm đích và tránh cộng trùng local charge.
Contract price + 10%	Giá hợp đồng cộng tối thiểu 10%.	Nghĩa vụ bảo hiểm mặc định của seller theo CIF/CIP Incoterms® 2020, trừ thỏa thuận khác.	Không thay thế policy wording; CIF và CIP có mức cover mặc định khác nhau.
110% CIF/CIP value theo UCP 600	Mức tối thiểu theo Article 28 khi L/C không nêu mức bảo hiểm.	Chỉ khi documentary credit dẫn chiếu UCP 600.	Nếu CIF/CIP value không xác định được, phải dùng cơ sở thay thế của Article 28, không tự lấy 110% invoice.
Agreed/declared value	Giá trị được khai và insurer chấp nhận.	Máy móc dự án, hàng đặc thù hoặc quyền lợi kinh tế cần thỏa thuận riêng.	Khai cao không đồng nghĩa chắc chắn được bồi thường phần vượt giá trị có thể bảo hiểm.
Replacement/destination value	Chi phí thay thế hoặc giá tại điểm đến.	Chỉ khi policy ghi nhận rõ.	Không dùng giá bán dự kiến khi policy chỉ bảo vệ giá mua và chi phí vận chuyển.

HỒ SƠ – DỮ LIỆU CẦN KIỂM TRA

Hồ sơ/dữ liệu	Bên phát hành	Dùng để xác định	Trường phải khớp
Hợp đồng ngoại thương / PO	Buyer và Seller	Giá, Incoterms®, đồng tiền, nghĩa vụ mua bảo hiểm.	Contract price, named place/port, điều khoản insurance.
Commercial Invoice	Seller	Giá hàng và cấu phần đã ghi trên hóa đơn.	Currency, total amount, freight/insurance nếu thể hiện.
Booking / freight quotation	Carrier, NVOCC hoặc forwarder	Freight và phụ phí vận tải thuộc cơ sở bảo hiểm.	Tuyến, điểm đi–đến, loại hàng, hiệu lực giá.
Policy / Insurance Certificate	Insurer hoặc bên được ủy quyền	Số tiền bảo hiểm, phạm vi hành trình, điều kiện và loại trừ.	Sum insured, currency, voyage, commodity, clauses, deductible.
L/C và sửa đổi L/C	Ngân hàng phát hành / applicant	Mức tối thiểu, đồng tiền, chứng từ và phạm vi bảo hiểm.	Percentage, CIF/CIP basis, risks, originals, shipment date.
Bảng phân bổ chi phí	Finance / logistics	Tránh cộng thiếu hoặc cộng trùng freight, premium, local charge.	Cấu phần, bên trả, thời điểm và chứng từ gốc.

QUY TRÌNH XÁC ĐỊNH TRƯỚC KHI MUA BẢO HIỂM

Xác định quyền lợi cần bảo vệ: ai chịu rủi ro theo hợp đồng mua bán và từ mốc nào.
Khóa giá hàng: dùng hợp đồng, PO và invoice cuối cùng; không lấy proforma cũ khi giá đã thay đổi.
Bóc cấu phần logistics: freight, phụ phí, chi phí đến điểm đích và khoản nào đã nằm trong giá mua.
Đọc nghĩa vụ Incoterms® hoặc L/C: xác định có yêu cầu 110%, loại điều kiện bảo hiểm, đồng tiền và phạm vi hành trình hay không.
Thống nhất tỷ lệ cộng thêm: 0%, 10% hoặc tỷ lệ khác phải có căn cứ trong hợp đồng/policy.
Yêu cầu insurer xác nhận cách tính: đặc biệt khi premium nằm trong chính cơ sở giá trị hoặc hàng có giá trị khai báo đặc thù.
Đối chiếu certificate trước ETD: tên hàng, voyage, số tiền, currency, clauses, deductible và ngày hiệu lực.
Lưu bảng tính: giữ nguồn số liệu và phiên bản cuối để phục vụ claim, audit và đối chiếu phí.

RỦI RO – LỖI THƯỜNG GẶP

Lỗi	Nguyên nhân	Hệ quả	Biện pháp kiểm soát
Lấy 110% invoice cho mọi lô	Dùng một công thức nội bộ duy nhất.	Có thể thiếu freight hoặc không đúng điều kiện hợp đồng.	Xác định rõ base value trước khi nhân tỷ lệ.
Cộng trùng freight và premium	Giá CIF/CIP đã bao gồm nhưng bảng tính cộng lại.	Số tiền bảo hiểm và phí tăng không cần thiết.	Lập bảng cấu phần giá và đánh dấu khoản đã included.
Nhầm tỷ lệ phí với uplift	Cho rằng phí 0,1% nghĩa là bảo hiểm thêm 0,1%.	Tính sai phí hoặc sai sum insured.	Tách hai trường: premium rate và insured-value uplift.
Không đọc L/C	Chỉ mua theo invoice hoặc theo Incoterms®.	Chứng từ bảo hiểm có thể bị ngân hàng từ chối.	Kiểm Article 28 UCP 600 và điều kiện cụ thể trong credit.
Mua dưới giá trị	Tối ưu phí hoặc bỏ sót chi phí.	Có thể áp dụng bồi thường theo tỷ lệ theo luật/hợp đồng.	So sánh sum insured với cơ sở giá trị tại ngày giao kết.
Khai trên giá trị không có căn cứ	Cộng lợi nhuận tùy ý.	Không đảm bảo sẽ được bồi thường phần vượt giá trị thực tế.	Thỏa thuận agreed value và lưu chứng cứ kinh tế.
Currency không khớp	Policy khác đồng tiền hợp đồng/L/C.	Phát sinh sai lệch tỷ giá hoặc discrepancy chứng từ.	Khóa currency và nguyên tắc quy đổi trước phát hành.

CĂN CỨ PHÁP LÝ – NGUỒN TRA CỨU

Đối với bảo hiểm hàng hải chịu pháp luật Việt Nam, Bộ luật Hàng hải là nguồn chuyên ngành trực tiếp về giá trị và số tiền bảo hiểm. Luật Kinh doanh bảo hiểm cung cấp khung chung cho hợp đồng bảo hiểm tài sản, gồm bảo hiểm trên giá trị, dưới giá trị và căn cứ bồi thường. Incoterms® và UCP 600 chỉ áp dụng khi được hợp đồng mua bán hoặc L/C dẫn chiếu; chúng không thay thế policy wording.

Nguồn	Nội dung liên quan	Vai trò áp dụng
Bộ luật Hàng hải 95/2015/QH13	Điều 311 xác định giá trị bảo hiểm hàng hóa; Điều 312 quy định số tiền bảo hiểm, xử lý bảo hiểm thiếu và phần vượt giá trị.	Nguồn chuyên ngành cho hợp đồng bảo hiểm hàng hải thuộc phạm vi pháp luật Việt Nam.
Luật Kinh doanh bảo hiểm 08/2022/QH15	Điều 45 về số tiền bảo hiểm; Điều 47–48 về bảo hiểm tài sản trên/dưới giá trị; Điều 51 về căn cứ bồi thường.	Khung pháp lý chung; áp dụng theo phạm vi và quan hệ với luật chuyên ngành.
Incoterms® 2020 – ICC	CIF và CIP yêu cầu seller mua cover tối thiểu bằng giá hợp đồng cộng 10%, cùng đồng tiền hợp đồng, trừ thỏa thuận khác; mức cover mặc định của CIF và CIP khác nhau.	Phân bổ nghĩa vụ seller–buyer, không xác định toàn bộ quyền bồi thường.
UCP 600 Article 28 – ICC	Nếu L/C không nêu mức bảo hiểm, chứng từ phải thể hiện tối thiểu 110% CIF/CIP value; có cơ sở thay thế khi CIF/CIP value không xác định được.	Áp dụng cho kiểm tra chứng từ khi credit dẫn chiếu UCP 600.
Policy / Insurance Certificate	Quy định sum insured, clauses, deductible, route, exclusions, beneficiary và luật điều chỉnh.	Nguồn quyết định trực tiếp cho lô hàng và claim cụ thể.

Tra cứu Bộ luật Hàng hải Luật Kinh doanh bảo hiểm Incoterms® 2020 UCP 600

FAQ – HỎI ĐÁP THƯỜNG GẶP

Giá trị bảo hiểm có luôn bằng 110% giá CIF không?

Không. 110% là mức thường gặp trong CIF/CIP Incoterms® 2020 và L/C theo UCP 600 trong những điều kiện cụ thể. Hợp đồng bảo hiểm có thể quy định cơ sở và tỷ lệ khác.

Invoice 100.000 USD thì nên mua bảo hiểm bao nhiêu?

Chưa thể chốt chỉ từ invoice. Cần biết freight, Incoterms®, điểm đến, L/C, tỷ lệ cộng thêm và cách insurer chấp nhận cơ sở giá trị.

Số tiền bảo hiểm cao thì có chắc được bồi thường cao không?

Không. Bồi thường còn phụ thuộc thiệt hại thực tế, phạm vi rủi ro được bảo hiểm, loại trừ, miễn thường, chứng cứ và giới hạn pháp luật/hợp đồng.

Trị giá hải quan có dùng làm giá trị bảo hiểm không?

Không mặc nhiên. Trị giá hải quan phục vụ nghĩa vụ thuế; chỉ dùng làm tham chiếu nếu hợp đồng bảo hiểm chấp nhận và phù hợp cấu phần giá trị cần bảo vệ.

Có phải đưa local charge vào giá trị bảo hiểm?

Chỉ khi khoản đó thuộc lợi ích kinh tế cần bảo vệ và policy cho phép. Nhiều local charge phát sinh sau tổn thất hoặc ngoài hành trình được bảo hiểm nên không tự động được cộng.

Mua bảo hiểm theo L/C cần kiểm tra gì ngoài số tiền?

Kiểm tra currency, loại điều kiện bảo hiểm, phạm vi từ nơi nhận hàng đến điểm đích, ngày hiệu lực, số bản gốc và rủi ro bổ sung mà credit yêu cầu.

Tỷ lệ phí bảo hiểm được tính trên giá nào?

Thông thường trên số tiền bảo hiểm, nhưng cách tính và phụ phí do insurer quy định. Cần lấy quotation hoặc policy schedule chính thức thay vì tự suy đoán.

GHI CHÚ ÁP DỤNG: Công thức trong bài là khung nghiệp vụ, không phải mức áp dụng bắt buộc cho mọi insurer hoặc mọi luật điều chỉnh. Bảo hiểm hàng hải theo pháp luật Việt Nam cần đối chiếu riêng Điều 311–312 Bộ luật Hàng hải; các giao dịch khác phải đọc policy và luật áp dụng. Trước khi phát hành certificate, khóa contract price, Incoterms®, L/C, invoice, freight, premium, uplift, tuyến, clauses, deductible và currency. Khi xảy ra tổn thất, số tiền bồi thường vẫn phụ thuộc tổn thất thực tế, phạm vi cover và hồ sơ claim.

GIẢI PHÁP THỰC THI TỪ TGIMEX

TGIMEX hỗ trợ doanh nghiệp chuyển nội dung của bài viết thành checklist có thể dùng trực tiếp cho từng lô hàng, từ khâu rà soát dữ liệu đầu vào đến hoàn thiện hồ sơ và phối hợp xử lý.

Chuyển thành checklist

Biến khái niệm thành các điểm kiểm tra có người phụ trách và thời hạn.

Đối chiếu dữ liệu

So khớp booking, vận tải, thương mại, hải quan và bằng chứng giao nhận.

Kiểm soát rủi ro

Ghi nhận sai lệch, phương án xử lý và căn cứ quyết định để tránh lặp lỗi.

Trao đổi hồ sơ lô hàng

ĐIỆN – ĐIỆN TỬ – THIẾT BỊ IT

F&B – THỰC PHẨM & ĐỒ UỐNG

MÁY MÓC

ĐỒ GIA DỤNG

MỸ PHẨM – CHĂM SÓC CÁ NHÂN

ĐIỆN – ĐIỆN TỬ – THIẾT BỊ IT

F&B – THỰC PHẨM & ĐỒ UỐNG

MÁY MÓC

ĐỒ GIA DỤNG

MỸ PHẨM – CHĂM SÓC CÁ NHÂN

ĐIỆN TỬ – LINH KIỆN – ICT

MÁY MÓC – CƠ KHÍ – THIẾT BỊ

DỆT MAY – DA GIÀY – NGUYÊN PHỤ LIỆU

GỖ – NỘI THẤT – SẢN PHẨM GỖ

NÔNG SẢN

THỦY SẢN – SẢN PHẨM ĐỘNG VẬT

F&B – THỰC PHẨM CHẾ BIẾN – ĐỒ UỐNG

HÓA CHẤT – NHỰA – CAO SU – NGUYÊN LIỆU

THÉP – NHÔM – KIM LOẠI – VẬT LIỆU XÂY DỰNG

HÀNG DỰ ÁN – DG – REEFER – OOG

BAO BÌ – GIẤY – IN ẤN

GỐM SỨ – THỦ CÔNG MỸ NGHỆ – ĐÁ – TRE MÂY

DƯỢC – THIẾT BỊ Y TẾ – CHĂM SÓC SỨC KHỎE

MỸ PHẨM – PERSONAL CARE – HOUSEHOLD CARE

PHỤ TÙNG Ô TÔ – XE MÁY – EV

GIÁ TRỊ BẢO HIỂM HÀNG HÓA ĐƯỢC XÁC ĐỊNH NHƯ THẾ NÀO?